De C van continuïteit

OVER DE VRAAG OF de inkomensachteruitgang die de minima oplopen als gevolg van het loslaten van de koppeling tussen lonen en uitkeringen, nu al dan niet gecompenseerd dient te worden, ofwel of de visie van CDA-minister De Vries dan wel de visie van CDA-minister Andriessen de juiste is, geeft het deze week gepresenteerde ontwerp CDA-programma van uitgangspunten geen uitsluitsel.

Dat hoeft ook niet, want voor dergelijke 'banale' vraagstukken is een beginselprogramma niet bedoeld. Een program van uitgangspunten moet worden gezien als het fundament van een politieke partij, als de legitimatie daarvan. Een CDA-commissie heeft de afgelopen anderhalf jaar onder leiding van de 'godfather' van de partij, P. Steenkamp, een poging tot bezinning gedaan.

Het is opmerkelijk dat een beginselprogramma al na tien jaar moet worden herschreven. Zeker als dat het CDA betreft, want aanvankelijk stond in het proces naar de eenwording van de drie confessionele partijen het beginsel centraal. De discussie over het evangelie als richtsnoer staat menigeen nog vers in het geheugen gegrift. Het waren de dagen dat AR-leider Aantjes zijn befaamde 'Bergrede' hield. In het program van uitgangspunten van 1980 werden de christen-democratische kernbegrippen publieke gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeesterschap formeel tot leidend principe van het politiek handelen opgewaardeerd. Het zijn dezelfde vier begrippen die opnieuw de basis vormen van het nieuwe concept-program van uitgangspunten.

HEMELBESTORMEND is het nieuwe programma niet. Wie er een zekere mate van progressiviteit in wil lezen kan dat, maar evenzo goed zijn er behoudende elementen in aan te wijzen. In feite is het een bevestiging van de gedachte die in het CDA nu al weer jaren wordt samengevat met de twee woorden 'verantwoordelijke samenleving': de mix van het katholieke subsidiariteitsbeginsel en de anti-revolutionaire soevereiniteit in eigen kring. Alles draait echter om de maatvoering. De afweging hoeveel en wat kan worden overgedragen, komt pas aan de orde bij het dagelijkse politieke handelen.

Het nieuwe program van uitgangspunten is een programma voor 'elck wat wils' waarmee, maar dat is ook niet verrassend, het CDA haar positie in het centrum bevestigt. Zelfs de vraag of het programma nu meer nadruk op de C van het CDA legde kon vice-voorzitter Deetman van de commissie niet beantwoorden. Dat moesten de lezers van het stuk maar beoordelen. Het nieuwe programma van uitgangspunten moet vooral worden beschouwd voor intern gebruik. Er was na de eerste twee kabinetten Lubbers vooral uit de oude AR-hoek twijfel gerezen over de identiteit van het CDA. Werd het niet allemaal te technocratisch? Er ligt nu een stuk dat christen-democraten een spiegel voorhoudt, zoals partijvoorzitter Van Velzen het bij de presentatie zei. Geen enkele christen-democraat zal moeite hebben met het beeld dat de spiegel toont. Ook geen van de potentiële coalitiepartners van het CDA trouwens. En vooral dat laatste is voor het CDA een geruststellende gedachte.