Timman zet Joesoepov in tijdnood in één zet mat

LINARES, 17 APRIL. Het moet door de geweldige spanning komen dat er zulke ongelofelijke dingen gebeuren bij de kandidatenmatches voor het schaakwereldkampioenschap. Gisteren was het weer goed raak. Joesoepov, die van het begin tot luttele minuten voor het eind beter had gestaan, liet zich door Timman mat in één zet geven. Zo maakte Timman de stand in de match gelijk, 2-2. Egaliserende onrechtvaardigheid. De vorige partij had Timman eigenlijk moeten winnen, nu lachte het geluk hem toe, zo gaat dat in het casino.

Short-Karpov was ook niet mis. Achtereenvolgens: voordeel voor Short, totale remisestelling, Short kan in één zet winnen, ten slotte afgebroken in een moeilijke stelling met een kwaliteit meer voor Short. Het zal wel gewonnen voor hem zijn, maar voorspellen doen we niet meer, een dobbelsteen kan raar rollen. Voorlopig staat het hier nog 2-1 voor Karpov.

De vergelijking met kansspelen is misschien pijnlijk, maar dringt zich wel op. Het komt door de verschrikkelijke tijdnoodfases, het lijkt of de spelers nog steeds niet gewend zijn aan het tempo van 40 zetten in twee uur. Timman is de enige die zijn tijd verstandig indeelt. Joesoepov maakt het het bontst. De opening had hij gisteren goed voorbereid, die kon hij snel spelen. Toch had hij na twintig zetten nog maar acht minuten over voor de laatste helft van de partij. Bij Karpov stond ook in alle vier zijn partijen de vlag op vallen. Hij heeft ijzeren zenuwen en kan zich wat permitteren, maar deze keer ging het toch mis in de tijdnoodfase. Het is irrationeel, bijna vier uur lang alles wikken en wegen en dan de laatste vijftien zetten in sneltreinvaart uitvluggeren. Sensationeel om te zien, dat wel, maar een klassieke correcte en logische partij zou voor de verandering ook wel weer eens aardig zijn.

Timman leek bereid de diep uitgeanalyseerde variant van het Russisch te herhalen, waarmee Joesoepov in de tweede partij een makkelijke remise had behaald. Joesoepov deed het nu iets anders. Timman speelde toen niet erg consequent. Een paar keer dreigen een pion te winnen en die dan, toen Joesoepov hem niet verdedigde, toch maar niet nemen. Joesoepov kwam al snel beter te staan. Timman zei achteraf dat het wel mee viel. Het kan zijn. Op zoek naar een duidelijke weg naar concreet voordeel, die hij niet vond, gebruikte Joesoepov bijna al zijn tijd. Drie zetten voor het einde stond hij nog gelijk, twee zetten later moest hij verduiveld goed opletten, al was het nog wel remise en nog een zet later liet hij zich mat zetten.

Short-Karpov leek een mooie partij te worden. Weer de Short-variant van de Caro-Kann, net als in hun tweede partij. Karpov heeft er nog steeds niets tegen gevonden. De openingsfase was deze keer bijzonder interessant, maar ten slotte kreeg Short toch sterke aanval. Toen de tijdnoodfase. In het begin in het voordeel van Karpov, die door een uitstekend kwaliteitsoffer een vrijwel gelijke stelling kreeg. Toen leek het een tijdje alsof ze in razende vaart allebei maar wat deden. Karpov kon een makkelijke remise forceren. Zag hij het niet, of wilde hij met zijn vlag op vallen toch nog een gokje wagen? Zijn beslissende fout maakte hij op de 41ste zet, de tijdcontrole was al gehaald, maar dat wist hij niet.

Rust weergekeerd, Short had weer een uur bedenktijd om een simpele combinatie uit te voeren die de partij op slag zou beslissen. Hij zag het niet. Hoe kan het dat ik het wel zie, en Nigel niet, vroeg mevrouw Short geëmotioneerd. Moeilijk te verklaren, inderdaad. Twintig zetten later werd afgebroken in een moeilijk eindspel. Short toren en loper van de witte velden, Karpov paard en zwartveldige loper, allebei twee pionnen op de koningsvleugel. Gewonnen voor Short lijkt me, maar er is in de derde partij wel gebleken dat een gewonnen afgebroken stelling tegen Karpov nog niet hetzelfde is als een vol punt. Het was werkelijk een dag vol bijzondere gebeurtenissen. Vandaag de vijfde ronde. Nieuwe kansen, nieuwe mogelijkheden.

Wit Timman-zwart Joesoepov, vierde partij

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. d2-d4 Pf6xe4 4. Lf1-d3 d7-d5 5. Pf3xe5 Pb8-d7 In de tweede partij speelde hij 5...Ld6 6. Pe5xd7 Lc8xd7 7. 0-0 Lf8-e7 Zeer ongebruikelijk. Normaal is 7...Ld6 of 7...Dh4 8. Dd1-f3 Beter is 8. c4 gevolgd door Pc3 8.. 0-0 9. c2-c3 Als hij de pion neemt, krijgt zwart met 9. Lxe4 dxe4 10. Dxe4 Lc6 goed spel, maar nu heeft zijn vorige zet geen zin gehad. 9..Le7-d6 10. Pb1-d2 Ook nu zou aannemen van het pionoffer riskant zijn. 10...f7-f5 11. c3-c4 c7-c6 Weer een pionoffer: 12. cxd5 cxd5 13. Lxe4 en hoe zwart ook terugslaat, wit wint met 14. Db3 een pion. Weer zou het veel te riskant zijn voor wit. 12. Pd2-b3 Dd8-c7 13. h2-h3 d5xc4 14. Ld3xc4+ Kg8-h8 15. Lc1-d2 Ta8-e8 16. Ta1-c1 Dc7-b8 17. a2-a4 Te8-e7 18. Tc1-d1 f5-f4 19. Lc4-d3 Ld7-f5 Het ziet er dreigend uit. Nog één zet, 19...De8, en het is afgelopen met wit, hij zou geen goede verdediging hebben tegen de dreiging Pg5. Maar nu is er nog net een redding. 20. Pb3-c5 Zwart kan op allerlei manieren afwikkelen, maar een weg naar voordeel kon hij niet vinden. Nu gaat Joesoepov zijn laatste tijd verbruiken, kondigde Ljubojevic hier aan, en hij had gelijk. 20...Pe4-g5 21. Df3-h5 Lf5xd3 22. Pc5xd3 Pg5-e4 23. Tf1-e1 f4-f3 24. g2xf3 Pe4xd2 25. Td1xd2 Te7xe1+ 26. Pd3xe1 Db8-d8 27. Pe1-d3 Dd8-f6 28. Pd3-e5 g7-g6 29. Dh5-h6 Het staat nog gelijk, maar zwart is op een hellend vlak. 29...Ld6xe5 Zeer riskant.30. d4xe5 Df6xf3 31. e5-e6 Opeens heeft wit met zijn vrijpion een gevaarlijke troef. Met 31...Df6 zou zwart zich nog net kunnen verdedigen, maar in plaats daarvan deed hij het afschuwelijke 31...Df3-e4

Joesoepov zag meteen wat hij gedaan had, wachtte 32. Dxf8 mat niet af en gaf op.