Thomas Locher De Appel, Prinseneiland 7, ...

Thomas Locher De Appel, Prinseneiland 7, Amsterdam. Tot 24 mei. Di t/m za 13-17 uur. De werken zijn niet via De Appel te koop.

Koen de Keyzer Galerie Apunto, Damrak 30, Amsterdam. T/m 3 mei. Di t/m za 13-17 uur. Prijzen: 2500 (voor de multiple) tot 8000 gulden.

Bert Hermens Galerie A'pert, Prinsengracht 496s, Amsterdam. T/m 17 mei. Do t/m zo 14-18 uur. Prijzen van 1500 tot 6000 gulden.

Thomas Locher

Thomas Locher (Keulen, 1936) maakte in De Appel een installatie met stoelen, tafels, bedden, nachtkastjes en een buffetkast, alles keurig geordend; de bedden met witte lakens bedekt. Het zijn strenge houten meubelen, "conceptueel', want ze zijn slechts bedoeld om bekeken te worden. De meubels zijn bedekt met teksten, mini-conversaties eigenlijk, de letters uitgespaard in de witte of zwarte autolak waarmee het meubilair bespoten is. Op het bed staat bij voorbeeld: "Du wirst angeschaut. Ich werde angeschaut. Du wirst angeschaut', in eindeloze herhaling. In het aluminium tafelblad is gegraveerd: "Ich spreche nicht mit dir, weil du mich angelogen hast. Ich könnte etwas sagen, aber ich will nicht', en variaties op dit thema. Van de andere kant van de tafel wordt een "tegenconversatie' gevoerd, de woorden 90 graden omgedraaid: "Ich sage nichts. Ich habe nichts zu sagen'.

In dit ordelijke interieur heerst een benauwende sfeer van vervreemding en conflict, van onbevredigd verlangen, van vergeefs maar onophoudelijk proberen om de ander te bereiken: "Ich da, Du dort', "Ich werde angesprochen, Du wirst angesprochen, Ich werde angesprochen'. De onbereikbaarheid van de ander wordt benadrukt door de spiegelbeeldige opstelling van de meubels. Een wand verdeelt het geheel in twee identieke kamers, de bedden met het hoofdeind tegen over elkaar ieder aan een kant van de muur.

Lochers installatie kan bezien worden op een persoonlijk niveau, en gaat dan bij voorbeeld over de vervreemding tussen man en vrouw. Maar Locher bedoelt zijn werk in de eerste plaats als de verzinnebeelding van de filosofische vraag naar het onderscheid tussen subject en object. Dit blijkt ook uit de teksten die hij in De Appel aan liet brengen langs de vier glazen wanden van de vide, in het Nederlands dit keer: "heb ik kennis van anderen ben ik daar, waar ik denk wat betekent het om identiteit te hebben is het de vraag die mij tot subject maakt brengt spreken het subject voort' etcetera.

Volgens Locher, die ook een tekst schreef naar aanleiding van de tentoonstelling, is "gespletenheid' het belangrijkste kenmerk van het subject, voor zover dat tenminste bestaat. Het subject bestaat alleen bij gratie van zijn verlangen naar een object. Dit is een paradox: "ik denk, waar ik niet ben' citeert Locher de filosoof Jacques Lacan. Het subject vraagt onafgebroken naar de betekenis van het bestaan. Maar taal staat de bevrediging van dit verlangen in de weg en toont steeds aan dat de antwoorden ontoereikend zijn.

Locher is een exponent van een richting in de beeldende kunst die zich bezig houdt met taal- en denksystemen, waarin kunstenaars als Lawrence Weiner en Joseph Kosuth werken. Deze benadering levert over het algemeen dorre kunstwerken op die nauwelijks beeldende kwaliteiten hebben. Locher daarentegen is er met zijn installatie in geslaagd de cirkelredeneringen rondom "het subject' op een doeltreffende manier zichtbaar te maken.

De Appel, Prinseneiland 7, Amsterdam. Tot 24 mei. Di t/m za 13-17 uur. De werken zijn niet via De Appel te koop.

Koen de Keyzer

Het werk van de jonge kunstenaar Koen de Keyzer doet denken aan de jaren zestig, met name aan de Zero-kunst. Toendertijd functioneerden assemblages van bouten en moeren, van plastic flessen en kartonnen dozen als ironisch commentaar op de westerse vooruitgangsideologie en op de technologische samenleving. Koen de Keyzer beoogt hetzelfde, maar in een geactualiseerde vorm: hij gebruikt chips, streepjescodes en onderdelen van elektronische circuits.

Een andere opvallende overeenkomst is het gebruik van reproduktie en herhaling. Niets is hier "handgemaakt', de onderdelen zijn industrieel vervaardigd en reproduceerbaar. Het is "koele' kunst. Bij Keyzer wordt dit nog eens benadrukt door de materiaalkeuze, met een voorliefde voor glimmend chroom en aluminium, en in de gezeefdrukte onderdelen door de beperking tot zwart en donkergrijs, zodat ze eruit zien als kopieën. Tenslotte zijn Keyzers' wandbeelden nogal "serieel', een begrip dat zijn oorsprong heeft in de zogenaamde "konkrete' kunst, waartoe Zero gerekend kan worden. Serieel wil zeggen dat het werk is opgebouwd als een patroon, een raster, van identieke elementen.

De Keyzer onderscheidt zich van Nul en Zero doordat hij toch probeert om zijn arrangementen te laden met een betekenis die verder gaat dan het ironisch commentaar. De Keyzer wil iets laten zien van "de oerkracht van de vermenigvuldiging', wat een romantisch thema is. Hij vervaardigde een multiple die bestaat uit een aantal landkaarten waarop de routes van volksverhuizingen zijn uitgestippeld. De landkaarten worden nog eens verdubbeld door spiegels.

De wandbeelden van De Keyzer zijn dus niet zo modern en hedendaags als ze op het eerste gezicht lijken.

Galerie Apunto, Damrak 30, Amsterdam. T/m 3 mei. Di t/m za 13-17 uur. Prijzen: 2500 (voor de multiple) tot 8000 gulden.

Bert Hermens

Bert Hermens exposeert werken op papier in verschillende technieken: etsen, gouaches, krijt en pigment op muzieknotatiepapier en grote gouaches op Japans, handgeschept papier. Het is consciëntieus, tamelijk academisch werk, waarbij het vooral gaat om de expressie van de kleur. Wat ouderwets misschien, kleureneuforie en abstract expressionisme waarbij de lichamelijkheid van het schilderen benadrukt wordt, maar het is een kunstvorm die zijn charme nog niet verloren heeft.

Het kwetsbare Japanse papier vereist een snelle, trefzekere manier van schilderen. Met brede gebaren ging Hermens de smalle, hoge formaten te lijf. Soms is het alsof de kleurbanen - combinaties van grijs, groen en wit, kobaltblauw, lichtblauw en grijs, of contrasten van zwart en rood - erop zijn gezwiept, waardoor het resultaat nogal onbeheerst is en de verf een dikke, inerte laag vormt. De gouaches waarbij veel wit is opengelaten zijn het best geslaagd, hier behoudt het beeld een transparante levendigheid.

Het mooist zijn de ijle tekeningen op het muziekpapier. Hier wordt de beweging in toom gehouden door de horizontale notatiebalken en de dunnere verticale lijnen. Met krijt en pigment ontstaat een suggestie van bergtoppen, of van transparante windvlagen die het papier ternauwernood beroeren.

Galerie A'pert, Prinsengracht 496s, Amsterdam. T/m 17 mei. Do t/m zo 14-18 uur. Prijzen van 1500 tot 6000 gulden.