Succesvolle speurtocht

In NRC Handelsblad van 15 april maakt minister d'Ancona gewag van “de succesvolle speurtocht naar zwartkijkers”.

Dat is een mooi voorbeeld van een drogreden. Die speurtocht verloopt namelijk als volgt: op 11 maart ontvangt u een schrijven van de Dienst Omroepbijdragen onder het motto: "Een andere kijk op uw favoriete programma'. Met gefronste wenkbrauwen opent u de brief, die als aanhef heeft: “Geachte heer, mevrouw (dan volgt uw naam)”. U leest dat uw naam en adres niet in “ons bestand” blijken voor te komen en aangezien “in vrijwel elke woning in Nederland zich vandaag de dag een televisie bevindt”, wordt het tijd dat u maar eens kijk- en luistergeld gaat betalen. De brief is ondertekend door mr. R.M. Peters, Hoofd Controle en Opsporing.

Stel dat u behoort tot de ingezetenen van dit land die geen tijd hebben om naar de televisie te kijken of geen trek hebben in wat de buis biedt. U heeft geen tv-toestel “in huis” en bent zodoende het soort landgenoot waarvan de heer/mevrouw Peters het bestaan niet kan vermoeden. Het liefst gooit u het onaangename geschrijf in de prullenmand, maar dat gaat niet zo maar. Er zit een formulier bij waarop u moet invullen dat u geen televisie hebt.

Op 8 april komt de aanmaning en opnieuw wordt u incriminerend aangesproken met de slogan: "Een andere kijk op uw favoriete programma'. Op zo'n moment wordt de ergernisdrempel overschreden. U hebt bijvoorbeeld ook geen hond. Aan welk loket moet u dat gaan melden? U hengelt niet zonder akte, u rijdt niet op een brommer zonder plaatje, u hebt geen auto, u hebt geen boot en u heeft écht geen favoriet tv-programma. Dat kunt u nu allemaal wel zeggen, maar in al die bestanden “blijken uw naam en adres niet voor te komen”.

Wat minister d'Ancona een “succesvolle speurtocht” noemt is een ordinaire omkering van de bewijslast. Met intimidatie wordt de burger aangespoord om zich te melden, ook als hij geen enkele regel of wet overtreedt. Als deze aanpak in zwang raakt, staat de Nederlander veel onsmakelijke overheidscorrespondentie te wachten op alle terreinen waar hij niet fout zit.