""Nu de mensen weer zo snel mogelijk aan de slag krijgen''

BEILEN, 17 APRIL. De teleurstelling is groot, maar de stakende werknemers van de Frico Domo fabriek in het Drentse Beilen blijven nuchter. De staking in de zuivel wordt opgeschort. “De werkgevers houden de rug recht en het komt niet tot onderhandelen of een kort geding. Dan moet je als vakvereniging de balans opmaken”, zegt stakingsleider Jan Hoogeveen.

Het voorstel van de Voedingsbond FNV om pas dinsdag aan het werk te gaan, zaait twijfel in de gelederen van de stakers. Frico Domo is een vol-continu bedrijf, dat tijdens de Paasdagen door draait. Moeten de stakende werknemers nu nog tot dinsdag volharden in hun verzet?

Directeur K. Roetman komt in eigen persoon een kijkje nemen in het actiecentrum. De stakers tracteren hem op koffie en hij schuift aan. Roetman geeft toe dat hij hier is “om de mensen weer zo snel mogelijk aan het werk te krijgen”. Maar de stakers kijken de kat uit de boom. Eerst gaan ze vanmiddag met bussen naar Zuidlaren, waar de Voedingsbond FNV een grote bijeenkomst organiseert. Daar nemen de leden een besluit over hoe het nu verder moet.

Bij de diverse lokaties van Friesland Frico Domo is het werknemersfront verscheurd. Voor het eerst sinds vele stakingen zijn leden van de Voedingsbond CNV wel aan het werk gegaan, terwijl hun collega's van de Voedingsbond FNV staken. Het gevolg is dat bij Frico Domo van de 12 lokaties er zeven gedeeltelijk of geheel "plat' lagen.

In Beilen bij voorbeeld, besloten de CNV'ers dinsdagavond een produktielijn voor het verwerken van melkpoeder in werking te zetten. De melk stond immers te verzuren in een van de grote opslagtanks. Van volle tanks is volgens Jan Hoogeveen geen moment sprake geweest. “Op dit moment zijn onze tanks maar voor de helft gevuld.”

De bevolking in Beilen keek woensdag dan ook verbijsterd toe hoe boze boeren liters melk over de straten van het dorpje lieten stromen. Althans, wat voor melk door moest gaan. Het was een beetje melk, aangelengd met mest en heel veel water, zeggen de mensen.

“Ik ben niet gek, ik weet hoe volle melk eruit ziet. Dat is dik, vet en daar drijft de boter nog bovenop. Dit was gewoon een miezerig straaltje wit water.” De barkeeper van hotel Prakken weet waarover hij praat. Hij refereert aan de acties van de boeren toen de melkquota werden ingevoerd. “Toen lieten ze voor het oog van de camera's witkalk met water in de putten lopen.”

Ook in het huidige conflict hebben de veehouders een zeer belangrijke rol gespeeld. Van veel zuivelcoöperaties zijn de boeren leden-eigenaar. Roetman: “Ze gaven ons geen millimeter ruimte. De boeren denken dat alles in de zuivelfabrieken toch al zo royaal geregeld is. Ze waren het zat dat de werkgevers in ieder conflict toegaven.”

En daar draait het conflict ook om, menen zowel directeur Roetman als stakingsleider Hoogeveen. “De macht van de FNV. Zitten ze op de stoel van de directie of krijgen we ze eindelijk in de rol van meepraten en meedenken”, zegt de directeur.

Bondsbestuurder T. van Koningsveld maakt zich boos over de opstelling van de werkgevers. “Ze hebben geprobeerd ons uit te roken. En als je dan op een gegeven moment inziet dat je het doel niet haalt, moet je als vakbond de consequenties trekken.”

De stakers in het restaurant Meinen zijn er stil van. Sommigen gaan naar huis om te vertellen dat ze vanmiddag met de bus naar Zuidlaren moeten. De rust is even teruggekeerd bij Frico Domo in Beilen. Voor hoe lang, dat is onzeker. Er staan al weer solidariteits stakingen op stapel voor het behoud van de kaasdivisies in Tuk en Oosterzee.