Moskou sluist weer miljarden naar bedrijven

MOSKOU, 17 APRIL. De Russische regering gaat de staatssubsidies aan in financiële moeilijkheden verkerende bedrijven fors verhogen. Het overheidstekort zal hierdoor verder oplopen. Moskou wil de hervormingen versnellen door privatisering van staatsbedrijven.

Vice-premier Jegor Gaidar kondigde gisteren aan dat tweehonderd miljard roebel wordt uitgetrokken voor overheidssteun aan ondernemingen die met faillissement worden bedreigd. Dit is een concessie aan het parlement, dat vorige week felle kritiek heeft geuit op de sociale consequenties van de "shock-therapie' die nu op Rusland wordt toegepast. Eerder vorige maand had Gaidar al honderd miljard beschikbaar gesteld.

Het kabinet wil tevens het economisch hervormingsprogramma, dat tot nu toe niet was uitgewerkt, versnellen door serieus de privatisering van bedrijven ter hand te nemen. Er liggen plannen om de bedrijven tegen zeer lage prijzen aan burgers te verkopen. Tot nu toe was de privatisering van landbouw en industrie niet de eerste prioriteit van Gaidar.

Bovendien wil de regering het bedrijfsleven via fiscale maatregelen tegemoet komen. Winsten die door de ondernemingen opnieuw geïnvesteerd worden, zullen successievelijk worden gevrijwaard van belasting. Met name de defensiesector zal gaan profiteren van deze fiscale privileges, omdat dit de enige manier is om het "militair-industrieel complex' tot "conversie' te bewegen, aldus Gaidar gisteren op een persconferentie die hij gaf om de overwinning van de regering op het Volkscongres nader te duiden. Hetzelfde fiscale voordeel zal worden verschaft aan bedrijven die consumptiegoederen produceren.

Tegelijkertijd wil de regering echter vasthouden aan haar voornemen om de energieprijzen te liberaliseren. Mochten de prijzen uit de pan rijzen en een bedrag van 2600 roebel per ton overstijgen, dan zullen deze overwinsten via een progressieve belastingheffing worden afgeroomd. Gaidair liet zich niet uit over de discrepanties die uit deze maatregelen spreken. Want vooral de vrije energieprijzen zijn een doorn in het oog van het bedrijfsleven, dat bang is dat het hele productie-apparaat zal worden verlamd als de olie- en gasproducenten straks in snel tempo wereldmarktprijzen gaan vragen voor hun energiebronnen.

Bovendien kan deze prijsliberalisatie de economische verhoudingen tussen de deelstaten van de voormalige Sovjet-Unie ernstig onder druk gaan zetten. De Oekraïne bijvoorbeeld, de tweede republiek van het Gemenebest, heeft nauwelijks eigen energievoorraden en is derhalve afhankelijk van Rusland.

Volgens Gaidar zal de versoepeling van de kredietpolitiek van de regering geen gevolgen hebben voor het "krappe' monetaire beleid van de regering dat is gericht op stabilisering van de roebel en aldus op beteugeling van de inflatie. Hij rekent op het dempend effect van de 24 miljard dollar die het Westen en het Internationaal Monetair Fonds begin deze maand hebben toegezegd

Gaidar gaf niettemin toe dat de regering het begrotingstekort nog niet onder controle heeft. Volgens Gaidar zal het tekort deze zomer uitkomen vijf procent van het bruto nationaal produkt bedragen. Door de concessies die hij nu doet aan het parlement en het bedrijfsleven zullen de overheidsuitgaven namelijk verder stijgen, terwijl de inkomsten de laatste maanden zijn achtergebleven, mede door het gebrekkige functioneren van het belastingstelsel in Rusland. Dat probleem zal niet snel verholpen kunnen worden, omdat het fiscale systeem in Rusland van oudsher is gericht op bedrijven en niet op individuele burgers. Niet toevallig heeft de Russische staat dit jaar veel minder loonbelasting kunnen invorderen dan geraamd was.