Instituten: banken te veel macht op beurs

AMSTERDAM, 16 APRIL. De pensioenfondsen willen snelle veranderingen van de handelssystematiek op de Amsterdamse effectenbeurs. Deze grote beleggers oefenen daartoe ferme druk uit op de banken, de machtigste beursleden. “De Nederlandse grootbanken (ABN Amro, NMB Postbank en Rabobank, red.) weten donders goed dat wij ook zonder hen zaken kunnen doen”, zei een pensioenbeheerder gisteren dreigend tijdens een TRN-seminar over de toekomst van de Amsterdamse beurs.

Tijdens het seminar in de Beurs van Berlage mengden de pensioenfondsen zich voor het eerst nadrukkelijk in de discussie over de toekomst van de beurs, aangevoerd door mr. Ph. Lambert, voorzitter van het pensioenfonds van Unilever, Progress. Lambert toonde zich voorstander van directe handel tussen commissiehuizen, waarbij de transacties grotendeels niet meer via de centrale beursvloer zullen lopen. Lambert vindt dat de directe handel zich ook moet uitstrekken tot minder grote fondsen “zover de liquiditeit (verhandelbaarheid, red.) dat toelaat”.

Lambert liet zich bezorgd uit over de concentratietendens op de Amsterdamse beurs, waar ABN Amro verreweg de grootste intermediar is. De pensioenfondsen zijn daardoor beperkt in hun keuze van tegenpartij bij obligatie- of aandelentransacties. Progress juicht daarom een verdere toename van buitenlandse huizen in Amsterdam toe.

Het seminar was een vervolg op een rapport over de toekomst van de beurs dat de TRN Groep enkele weken geleden presenteerde. Dat rapport beveelt de beurs aan een systeem van handel per beeldscherm op te zetten dat directe handel tussen commissiehuizen in de grotere fondsen mogelijk maakt. Hierdoor zal een groot deel van de aandelenomzet niet meer via de traditionele beurvloer verlopen.

Steeds meer handel in Nederlandse aandelen lekt weg naar de Londense schermenbeurs Seaq International. In Londen geven zogenoemde market makers via een beeldscherm bied- en laatprijzen af voor een bepaalde hoeveelheid aandelen. Ze zijn verplicht tegen die afgegeven "quotes' te handelen. Doordat in Londen het beursapparaat en de hoekman ontbreken, kunnen de pensioenfondsen daar goedkoper hun transacties doen.

Via systemen als het Amsterdam Interprofessioneel Marktsysteem (AIM) en het Open Order Book (OOB) voor obligaties kunnen pensioenfondsen al min of meer direct handelen. Maar wat Lambert betreft zijn deze systemen “tijdelijke compromissen” op weg naar rechtstreekse schermhandel “zonder een toch wat geforceerd aandoende koppeling met de centrale koersvorming op de beursvloer”.

Bestuursvoorzitter prof. dr. D.M.N. van Wensveen van Bank Mees en Hope (een volle dochter van ABN Amro) bleek gevoelig voor de kritiek van de pensioenfondsen. “Ik neem het geluid serieus dat er onvoldoende marktpartijen zijn. We kunnen alleen handel van Londen terughalen als het spelersveld in Amsterdam breder wordt.” Hij noemde het een illusie dat Amsterdam alle handel in Nederlandse fondsen in Londen kan terughalen. “Ondanks derugelering van de thuismarkt floreren kunstmatig ontstane markten als de eurokapitaalmarkt nog steeds.”

De effectenbeurs heeft aan het onderzoeksbureau McKinsey opdracht gegeven met aanbevelingen te komen voor de toekomst van de beurs. “Het lijkt me sterk als McKinsey een andere conclusie zal trekken dan TRN”, smaalde Van Wensveen van Mees en Hope. Van Wensveen had zich al eerder uitgesproken voor splitsing van de beurs.