Gorbatsjov gevierd man in Japan

TOKIO, 16 APRIL. Masuko Iizuka is nog verbluft van haar ontmoeting met de Gorbatsjovs. Twaalf dagen zijn de voormalige Sovjet-leider en zijn vrouw Raisa te gast in Japan, op uitnodiging van een comité onder leiding van oud-premier Yasuhiro Nakasone en het dagblad Yomiuri Shimbun.

Michail Gorbatsjov kreeg een onthaal als was hij nog staatshoofd: op audiëntie bij de keizer in het Akasaka Paleis, op bezoek bij premier Kiichi Miyazawa in diens ambtswoning in Nagata-cho, bezoeken aan oud-premier Toshiki Kaifu, minister Kozo Watanabe van internationale handel en industrie en minister Michio Watanabe van financiën.

En uiteraard is voor Raisa Gorbatsjov een speciaal programma gemaakt. Ze signeerde haar boek Ik hoop in het Seibu-warenhuis in Ikebukuro en bezocht er de afdelingen keramiek, kimono's en high fashion. Gezamenlijk gingen de Gorbatsjovs naar Tokyo Disneyland, waar ze feestelijk werden begroet door de manshoge Mickey en Minnie Mouse. Hier mocht Masuko Iizuka, een bezoekster van het pretpark, als een van de velen de Gorbatsjovs de hand schudden. “Zijn hand was heel zacht”, zei ze later, “ik ben voorlopig niet van plan mijn handen te wassen.”

Zaterdag kwamen de Gorbatsjovs aan, precies een jaar nadat Michail Gorbatjov als eerste en tevens laatste staatshoofd van de Sovjet-Unie Japan bezocht. Dit najaar komt de Russische president Boris Jeltsin naar Tokio; Gorbatsjov liep daar gisteren op vooruit door te spreken over een “mogelijk nieuwe fase in de bilaterale betrekkingen” tussen Rusland en Japan. Gorbatsjov zelf liet deze kans vorig jaar royaal voorbijgaan, daarbij "geholpen' door een weifelende Japanse diplomatie.

Japan wil de noordelijke Koerilen-eilanden terug die Stalins Rode Leger aan het eind van de Tweede Wereldoorlog annexeerde. Deze territoriale kwestie belast nog altijd de verhouding met Moskou, een vredesverdrag is nooit getekend. Gorbatsjov drong gisteren aan op het snel tekenen van de vrede en hield in een toespraak voor politici en zakenlieden zijn gastheren voor het Gemenebest van Onafhankelijke Staten krachtig te steunen.

Hij hield zijn mond over de miljardenhulp van de G-7, wel wetend dat Japan zich gebruskeerd voelt door het solo-optreden van president Bush, die buiten Japan om het land financieel zou hebben gecommitteerd - wat de Amerikanen overigens ontkennen.

Heel wat minder staatsmanskunst had Gorbatsjov gisteren nodig voor 1.800 studenten van de Aoyoma Gakuin Universiteit in Tokio, die hij 80 minuten toesprak, vragen beantwoordend als “Wat betekent Raisa voor u?” - “De belangrijkste partner in mijn leven” (applaus) en “Wat gaat de Gorbatsjov-denktank doen in de strijd tegen Aids?” - “Nog niet over nagedacht, maar fijn dat u de vraag stelt.”

Voor Jeltsin had hij dezer dagen nog een paar aanbevelingen. Die zou zijn economische hervormingen moeten bijstellen en zijn kabinet moeten wijzigen. Want het lot van de wereldbeschaving hangt af van de uitkomst van diens hervormingen, zo luidde de profetie. En met grootscheepse Westerse hulp zijn de GOS-republieken over één à twee jaar weer op de been, voegde hij daar vandaag op een persconferentie voor Japanse journalisten aan toe. Masuko Iizuka zou hem blindelings hebben geloofd.