EADWEARD MUYBRIDGE EN DE ONTWIKKELING VAN DE CINEFILM; De beweging betrapt

Tentoonstelling Catching the Action. Muybridge and the Chronophotographers. Londen, Museum of the Moving Image, South Bank. T/m 31 mei. Dag 10-18 u. Inl 09-44714012636.

Niet bekend

De vroegere methode van het ontwikkelen van film, het natte collodium proces, betekende dat de glasplaten met chemicaliën behandeld moesten worden op het ogenblik van de belichting. Alles moest dus mee naar de plek waar gefotografeerd werd. Muybridges Flying Studio, door paarden getrokken en soms met een tent erbij, ging overal mee naartoe, naar Alaska waar hij de Indianen van Tongass fotografeerde, naar New Orleans, door het Yellowstone Park en naar Canada. Hij fotografeerde panoramische gezichten van de Yosemite in Canada, documenteerde de pas gebouwde Pacific Railroads, en volgde de laatste fase van het conflict tussen een groep Modoc Indianen en de regering van de Verenigde Staten.

Er kwam een onderbreking in deze razendsnelle carrière. Twee jaar na zijn huwelijk in 1872 met Flora Shallcross Store kreeg Flora een zoon waarvan Muybridge geloofde dat het het kind van Flora's minnaar, Harry Larkyns, was. Muybridge schoot Larkyns dood en werd gevangen gezet. Na een briljant verweer van zijn advocaat werd hij vrijgesproken en vertrok naar Centraal-Amerika.

Net vóór dit persoonlijke drama ontmoette Muybridge Leland Stanford, de vroegere gouverneur van Californië en eigenaar van een grote paardenfokkerij, Palo Alto. Volgens de overlevering raakte Stanford verwikkeld in een discussie over de stand van de hoeven van een galopperend paard en vroeg toen aan Muybridge om het dier te fotograferen. Het kostte Muybridge vijf jaar om vast te stellen dat een paard tijdens de galop een kort moment - het zogenaamde zweefmoment - alle vier zijn benen van de grond verheft. Met een batterij van 24 fototoestellen met sluiters die in werking werden gezet door veren en elastiekjes, kreeg Muybridge het voor elkaar. De camera's werden langs de renbaan neergezet, er werden draden over de baan gelegd en bevestigd aan de sluiters die dichtvielen zodra het paard langs de fototoestellen rende. Muybridges uitvinding was niet alleen belangrijk voor hemzelf en Stanford maar ook voor kunstenaars. Frederick Remington, de bekende paardenschilder, ging nadat hij Muybridges foto's had gezien zijn galopperende paarden heel anders schilderen.

De foto's kregen veel aandacht en in de daaropvolgende jaren reisde Muybridge Europa en Amerika af om lezingen te houden. Hij toonde zijn foto's door middel van een zoetrope, een bekend stuk kinderspeelgoed dat uit een draaibare cilinder met gleufjes bestond. De plaatjes werden binnenin geplakt en leken te bewegen als de cilinder werd gedraaid. Muybridge ontwikkelde het speelgoed tot een gecompliceerder toestel dat 200 dia's kon tonen en zo lang rond kon draaien tot de kijkers er duizelig van werden. De eerste publieke vertoning van bewegende plaatjes met Muybridges zoöpraxiscope had plaats in 1879 in San Francisco. Andere voorstellingen volgden snel in Londen, Parijs en Berlijn.

Na Muybridges doorbraak ontwikkelde de cinefilm snel. Een stoet van illustere namen volgde tussen 1882 en 1893 die van Muybridge, van Etienne Jules Marey en Augustin Le Prince tot Emile Raynaud en Edison. De geschiedenis van de ontwikkeling van de bewegende foto wordt technisch maar ook voor leken begrijpelijk gemaakt op een tentoonstelling in Londen.

Muybridge hield zich niet bij bewegende paarden - hij maakte letterlijk duizenden series foto's die precies lieten zien hoe een vogel vliegt, hoe een mens een trap op en neer loopt, kortom hoe alle levende wezens zich op alle mogelijke manieren bewegen. In zijn laatste levensjaren kreeg hij ruzie met Stanford en verloor daardoor zijn financiële steun. Maar Muybridge wist zich zelfstandig ook goed te redden. Zijn boeken vol fotosequenties getuigen daarvan.