"Afghaanse president treedt af, militairen aan de macht'

PARIJS/KABUL, 16 APRIL. De Afghaanse president Najibullah is afgetreden. Dit is vandaag in Kabul bekend geworden. Najibullah zou gisteren al hebben gepoogd het land te verlaten, maar volgens buitenlandse diplomaten mislukte die poging.

Hoge functionarissen van Najibullahs regerende Watan-partij (Moederland-partij) bevestigden vanmiddag het bericht dat vier hoge militaire commandanten een voorlopige raad hebben gevormd, waarvan ook de belangrijke verzetsleider Ahmad Shah Masood deel uitmaakt. Volgens een woordvoerder van de Indiase regering komt Najibullah, die tijdelijk zijn toevlucht bij de vertegenwoordiger van de Verenigde Naties in Kaboel zou hebben gezocht, mogelijk naar India dat altijd goede betrekkingen heeft onderhouden met zijn communistische bewind.

Het aftreden van de Afghaanse president volgt op de verovering van de grootste luchtmachtbasis, dinsdag, door islamitische verzetsstrijders (mujahedeen) in samenwerking met een groep overgelopen regeringsmilitairen. Kabul heeft bevestigd dat de basis bij Bagram in handen is gevallen van het verzet.

Twee rivaliserende verzetsgroepen betwisten elkaar de inname van de basis. Volgens regeringsfunctionarissen in Kabul en vluchtelingen uit Bagram is de basis in handen van de Jamiat-i-Islami, geleid door Ahmad Shah Masood. De leider van de Hezb-i-Islami, Gulbuddin Hekmatyar, eiste gisteren eveneens de overwinning op. Hekmatyar riep het bewind in Kabul op zich over te geven. Wanneer dat niet gebeurt zullen zijn manschappen Kabul binnentrekken, zo dreigde hij.

De situatie in Afghanistan is verward. Niet duidelijk is wie de werkelijke macht uitoefent. Gisteren werden 600 man regeringstroepen, voornamelijk etnische Oezbeken en Tadzjieken, uit het noorden van het land overgevlogen naar Kabul om het vliegveld te verdedigen tegen de oprukkende mujahedeen.

Volgens de minister van luchtvaart, Wadir Safie, heeft het regeringsleger nog steeds de controle over het vliegveld, maar verslaggevers werden niet in het gebied toegelaten om zijn uitlatingen te controleren.

Volgens het islamitische verzet zijn de nieuwe troepen echter niet meer trouw aan Najibullah. Het zou gaan om soldaten uit de stad Mazar-i-Sharif, waar overgelopen militairen vorige maand een monsterverbond sloten met de mujahedeen.

Pag.4: "Junta aan de macht'

Volgens onbevestigde berichten is in Kabul inmiddels een militaire raad aangetreden, bestaande uit vier generaals, onder leiding van onderminister van defensie Mohammad Nabi Azimi. De junta zou in nauw contact staan met de vroegere president Babrak Karmal, die in 1986 door Najibullah werd afgezet en na vijf jaar ballingschap in Moskou vorig jaar naar Kabul mocht terugkeren.

De militaire raad zou bereid zijn de macht over te dragen aan een neutraal overgangsbewind, zoals dat is voorgesteld door de Verenigde Naties, als onderdeel van een vorige week tussen de strijdende partijen overeengekomen vredesplan.

Benon Sevan, de speciale afgezant van de secretaris-generaal van de VN, Boutros Boutros Ghali, kwam gisteren in Kabul aan, waar hij koortsachtige besprekingen begon over het installeren van de de overgangsraad. Najibullah had vorige week toegezegd vóór de verwachte installatie van de raad, aanstaand weekeinde, te zullen aftreden.

Maar diplomaten vrezen nu dat het vredesplan van de VN in gevaar zal komen door de aanhoudende gevechten om Kabul en door een snelle ineenstorting van het regeringsgleger. “Indien de verdediging van de stad verder verzwakt, komen groepen generaals mogelijk in de verleiding zelf afspraken te maken met de mujahedeen”, aldus een diplomaat in Kabul. Volgens een Westerse Afghanistan-expert in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad staat het regime van Najibullah op instorten. “Maar dat is eigenlijk niet belangrijkste. Het grote gevaar bestaat hieruit dat de mujahedeen elkaar zullen bevechten.”

De Verenigde Staten hebben gisteren het Afghaanse verzet gevraagd hun offensief te staken en een vredesovereenkomst met Kabul te sluiten. “De huidige militaire acties kunnen tot nieuwe gevechten en nieuw bloedvergieten leiden”, aldus Margaret Tutwiler, woordvoerster van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken.

Tutwiler deed een beroep op alle partijen in het conflict “en vooral de verzetsgroepen, die een lange en hevige strijd hebben gestreden voor zelfbeschikking van de Afghanen”, om de vredesovereenkomst van de VN na te komen.

De VS steunden jarenlang het anti-communistische verzet, terwijl de voormalige Sovjet-Unie de trouwe bondgenoot van Kabul was. Vorig jaar kwamen de twee landen overeen hun hulp aan beide partijen te staken. (AP, AFP, Reuter, UPI)