Kampioenen eerste divisie degraderen zelden meteen

ROTTERDAM, 15 APRIL. Cambuur Leeuwarden is gisteravond, zonder zelf te spelen, kampioen geworden in de eerste divisie. In en tegen Veendam verspeelde RBC, de enig overgebleven concurrent, door een 1-1 gelijkspel de laatste, theoretische kans op het kampioenschap. Met de promotie naar de eredivisie ging voor Cambuur een lang gekoesterde wens in vervulling. Sinds het seizoen 1965-'66 speelde de club in de eerste divisie van het betaalde voetbal.

Nu komt Cambuur tegemoet aan de hartekreet van de supporters, die de laatste weken per spandoek al duidelijk maakten "Nooit meer Heerenveen' te willen ontmoeten. Maar die zekerheid biedt promotie de eredivisie allerminst.

Het kampioenschap in de eerste divisie is het grootste succes van de Friese club. Tweeduizend aanhangers stroomden gisteravond samen op het Cambuur-plein voor het stadion om er elftal en bestuur te bejubelen. Ter gelegenheid van het behalen van de titel kwam er een single uit vol hoopvolle teksten. Zoals: “We hebben een nieuwe trainer voor de club, daarmee gaan we voor de Europa Cup.”

Als Sportclub Leeuwarden behaalde de vereniging in 1957 en 1965 de titel in de tweede divisie A. Daarna speelde Cambuur eigenlijk altijd een bescheiden rol in de eerste divisie, de vele investeringen ten spijt. Het dichtst bij de promotie was de club in het seizoen 1986-'87, toen onder leiding van trainer Fritz Korbach - nu werkzaam bij aartsrivaal Heerenveen - de nacompetitie werd gehaald. Maar DS '79 verstoorde de droom door met een 2-0 in Friesland te winnen. Dordrecht promoveerde, Cambuur kon zich gaan opmaken voor het zoveelste seizoen eerste divisie.

Nu eindelijk de eredivisie is bereikt, staat echter niet vast of voor langere tijd afscheid is genomen van de "kelder van het betaalde voetbal'. Al is statistisch de kans klein dat al na een seizoen weer afscheid moet worden genomen van wat men in Leeuwarden in de loop der jaren als het voetbalwalhalla is gaan beschouwen. Slechts vier van de negentwintig gepromoveerde clubs keerden al na één voetbalseizooen terug naar de eerste divisie: Sittardia, SVV, DS '79 en Heracles, dat in het seizoen 1985-'86 wel erg nadrukkelijk werd geconfronteerd met het klasseverschil. De club uit Almelo sprokkelde in 34 wedstrijden slechts twaalf punten bijeen. Er is nog een mogelijkheid dat De Graafschap zich aan het eind van dit seizoen als vijfde club bij dit rijtje voegt.

Simon Kistemaker, trainer van De Graafschap en in het seizoen 1985-'86 werkzaam bij Cambuur, voorspelt dat de Friese kampioen het nog moeilijk gaat krijgen in de eredivisie omdat Cambuur de kampioen van de gelijkmatigheid is. FC Den Haag was in het seizoen 1985-'86 heer en meester in de eerste divisie. Met slechts tien verliespunten werd de competitie beëindigd maar meer dan twee seizoenen in de eredivisie hield Den Haag het vervolgens niet uit. RKC, dat met slechts zeven verliespunten kampioen werd, bewijst dat het ook anders kan. Sinds de promotie in 1988 is de Waalwijkse club jaarlijks een gedegen middenmoter.

Een belangrijke voorwaarde om te overleven in de hoogste klasse is het aanpassen van de organisatie en de financiële huishouding. Het eerste seizoen eredivisie weten de meeste clubs wel te overleven door de stimulans die er van de confrontatie met meer aansprekende clubs uitgaat. Het vechtvoetbal van de eerste divisie volstaat dan om het eredivisieschap te prolongeren. Wellicht dat het eerste succesvolle seizoen in de eredivisie veel clubs zand in de ogen strooit want het is frappant te zien hoe vaak het in het tweede seizoen alsnog falikant misgaat. Liefst elf clubs degradeerden tot nu toe in het tweede jaar.

Gerard Slager van de FBO (Federatie Betaald Voetbal Organisaties) denkt dat het kwaliteitsverschil tussen eerste- en eredivisie door veel clubs wordt onderschat. Een succesvol bestaan in de eredivisie vergt vooral aanpassingen op het organisatorische vlak.

Slager kan zich maar een club voor de geest halen die volgens hem de laatste jaren “planmatig” bezig is sinds de promotie. “Dat is Vitesse. Die club promoveerde in hetzelfde jaar als FC Den Haag maar de aanpak van die twee clubs verschilt enorm. Vitesse koos voor een versteviging van de organisatie, een professioneel management. Den Haag focuste zich op het kopen van spelers en nam genoegen met een meer amateuristische organisatiestructuur. Kijk eens waar die clubs nu op de ranglijst staan.”

Promotie naar de eredivisie vereist volgens Slager ook het overwinnen van een “cultuurslag” die van het semi-professionalisme naar het professionalisme. Maar sommige dingen laten zich niet beïnvloeden, weet Slager. “Er zijn nu eenmaal wat men in het Duits "Traditionsklubs' noemt. Clubs die altijd weer terugkeren in de hoogste klasse, zoals Nürnberg en Schalke in Duitsland en NAC en Go Ahead Eagles in Nederland. Dat is historisch zo bepaald.” Het zal nog wel even duren voor Cambuur zich een dergelijke status heeft verworven.

Kampioenen eerste divisie 1962-1992

seizoen / club / degradatie / aantal seizoenen

62 - 63 / DWS / 77 - 78 / 15 63 - 64 / Sittardia / 64 - 65 / 1 64 - 65 / Willem I / 66 - 67 / 2 65 - 66 / Sittardia / 67 - 68 / 2 66 - 67 / Volendam / 68 - 69 / 2 67 - 68 / Holland Sport / 81 - 82 / 14 68 - 69 / SVV / 69 - 70 / 1 69 - 70 / Volendam / 71 - 72 / 2 70 - 71 / Den Bosch / 72 - 73 / 2 71 - 72 / Haarlem / 74 - 75 / 3 72 - 73 / Roda JC / / 19 73 - 74 / Excelsior / 75 - 76 / 274 - 75 / NEC / 82 - 83 / 8 75 - 76 / Haarlem / 79 - 80 / 4 76 - 77 / Vitesse / 79 - 80 / 3 77 - 78 / PEC Zwolle / 84 - 85 / 7 78 - 79 / Excelsior / 80 - 81 / 2l 79 - 80 / FC Groningen / / 12 80 - 81 / Haarlem / 89 - 90 / 9 81 - 82 / Helmond Sport / 83 - 84 / 2 82 - 83 / DS '79 / 83 - 84 / 1 83 - 84 / MVV / 85 - 86 / 2 84 - 85 / Heracles / 85 - 86 / 1 85 - 86 / FC Den Haag / 87 - 88 / 2 86 - 87 / Volendam / / 5 87 - 88 / RKC / / 4 88 - 89 / Vitesse / / 3 89 - 90 / SVV / / 2 90 - 91 / De Graafschap / 91 - 92? / 1? 91 - 92 / Cambuur