Solidariteit tussen stakers in zuivel is zoek

ARNHEM, 14 APRIL. De solidariteit in het arbeidersfront is dezer dagen in de zuivel even zoek. Niet alleen aan de onderhandelingstafel waar de vakbonden elkaar van "lafheid' en "leugens' betichten, maar ook op de werkvloer zelf. Een van de postende stakers bij de poort van de Coberco-vestiging in Arnhem getuigt ervan. Of er vanochtend veel collega's zijn gaan werken, was de vraag. “Collega's?”, vraagt hij op niet mis te verstane cynische toon. “Dat noem ik geen collega's meer.”

Terwijl leden van de Voedingsbond FNV gisteren begonnen te staken in de zuivel, togen collega's van de Industrie- en voedingsbond CNV, de Unie BLHP en de vakbond voor hoger personeel (VHP) normaal aan het werk. Het gevolg lag voor de hand: irritatie onder de werknemers en gegniffel in de werkgeversbankjes, zij het besmuikt, want zonder gevolgen is de actie zeker niet.

Er wordt in de zuivel ook geruzied over loonsverhogingen, maar het grote twistpunt is toch de Vut. Op dit moment kunnen werknemers nog met 59 jaar vervroegd uittreden en met 55 als zij al 40 jaar werken. De werkgevers klagen echter al jaren dat de (door de hen betaalde) premies voor die regeling “de spuigaten uitlopen”, zoals hun onderhandelaar mr. R.L.M. Mattheussens het stelt. “Het is gewoon niet meer op te brengen.” Op dit moment bedragen de kosten van de Vut in de zuivel 10,2 procent van de loonsom. Volgend jaar zullen die op 12 procent uitkomen en bij ongewijzigd beleid over een paar jaar op 16 procent. “De verhoudingen zijn inderdaad zoek”, zegt J. Immerzeel van de CNV-bond en zijn vakbond heeft dan ook uiteindelijk met de Unie BLHP het door de werkgevers gedane voorstel voor beëindiging van die regeling aanvaard. De huidige Vut-leeftijd wordt daarin tot 1 januari 1994 gehandhaafd, vervolgens blijft ze nog anderhalf jaar op 60 liggen. Voor Immerseel is dat onderhandelingsresultaat winst: “Dat is binnen. We hebben de zaak tot '95 afgespijkerd”. De Voedingsbond FNV vindt het daarentegen “onbegrijpelijk” dat de andere bonden het bod accepteerden.

Aan het stakersfront steunt men de FNV, logischerwijs. In Arnhemse vestiging van Coberco, waar zich gistermorgen ongeveer 80 van de 300 werknemers als staker inschreven, zegt FNV'er B. Bensink (53): “Van 59 naar 60 en dan weer verder. Zo gaat dat. Straks is de Vut helemaal afgeschaft”. Bensinks vakbond vindt de kwestie als enige dus de moeite van een staking waard en daarom is het front gespleten.

De afgelopen dagen, vertellen verschillende stakers, is er in de fabrieken stevig gediscussieerd over de zaak. “Dat ging soms vrij heftig”, zegt staker A. Schaap, “want met z'n allen sta je sterker”. Het resultaat was er echter niet naar. Zelfs onder FNV-leden is de stakingsbereidheid niet optimaal. De vakbond heeft wel een hoge organisatiegraad in de sector (bijna 10.000 leden onder de 19.000 werknemers), maar gisteren staakten naar schatting slechts 2500 van hen. “Niet iedereen durft. Er wordt momenteel flink gereorganiseerd in de sector”, zegt woordvoerster W. Young van de Voedingsbond FNV, onder meer doelend op de aanstaande fusie tussen Coberco en Friesland Frico Domo, die juist voor haar bond een reden te meer is om de bestaande Vut-regeling te handhaven. “Mensen zijn gewoon bang eruit te vliegen.” Desalniettemin is de bond tevreden met het resultaat van de staking.

Matheussens, die in ieder geval de indruk wekt niet geïmponeerd te zijn door de staking, vermoedt dat het wel even duurt voor ze daadwerkelijk problemen oplevert. “De hoeveelheid bestaakte melk valt wel mee.” Planningsmanager F. Evers van Coberco Arnhem, waar melk, yoghurt en toetjes maakt, liet gisteren ondanks de afwezigheid van vele tientallen werknemers nog opgewekt weten: “Wij draaien volop en leveren ook voluit. Geen problemen”. En vanuit het Coberco-hoofdkwartier in Zutphen meldt woordvoerder R. van Dongen dat “alles nog volgens plan verloopt”.

Officiële afspraken zijn onder de werkgevers niet gemaakt, maar uit uitlatingen van die kant blijkt dat men eventueel wel bereid is “onderling te schuiven” met voorraden. Bij Friesland Frico Domo staat de melk evenwel al bijna tot de lippen, zegt P. den Oudsten. De FNV wijst ondertussen routineus elke verantwoordelijkheid van zich af: “De werkgevers zijn schuld. Als ze met een beter CAO-voorstel komen is de actie voorbij”.

In het actiecentrum in Arnhem zijn de eerste steunbetuigingen voor de Coberco-werknemers al binnen, de bond blijkt zelfs geld over te hebben voor het "woon-staakverkeer' van de leden en FNV'ers beuren elkaar op met verhalen over de roemruchte staking van 1987, toen Coberco de vestiging in Arnhem wilde sluiten. Tijdens een heroïsche actie pleegden stakers toen een "overval' op de vestiging in Nijkerk om daar door de directie ondergebrachte Arnhemse melkwagens terug te kapen. “Maar laat het duidelijk zijn”, zegt een van de stakers, “we hadden dit nu liever ook niet gedaan. Want een staking, je schiet er altijd wat bij in.”