Machtsstrijd in Moskou

DE MACHTSSTRIJD die zich deze week in Moskou afspeelt heeft veel weg van een klassieke oorlog.

Er worden plaagstoten uitgedeeld, het komt tot steken boven en onder de gordel, tot schijnaanvallen, tot bluf en tegenbluf, tot boze beschuldigingen en beledigd weglopen. Elke dag van de bijeenkomst van het congres van volksafgevaardigden heeft wel een paar van zulke acties in petto. Het is smullen voor de analisten die het steekspel van dag tot dag moeten volgen en verklaren. Maar het verwarrende geheel ontneemt tevens een beetje het zicht op waar het in Moskou werkelijk om gaat: het gaat om de macht, en om de hervormingen.

In Moskou staat tijdens de zitting van het voltallige Russische parlement het politieke lot van president Boris Jeltsin op het spel. Meer nog: op het spel staat ook het lot van zijn team van jonge hervormers. Op het spel staan de 24 miljard dollar die het Westen Rusland heeft toegezegd, het IMF-lidmaatschap van Rusland en uiteindelijk het lot van Rusland. Als Boris Jeltsin in zijn worsteling met het volkscongres in het zand bijt, kon de toekomst wel eens heel wat onheil brengen.

Er is op de hervormingen van Jeltsins belangrijkste hervormer, Jegor Gaidar, veel aan te merken. Die hervormingen verlopen te langzaam, ze zijn niet rigoureus genoeg, ze hebben de val van de roebel maar even kunnen ophouden, ze hebben de inflatie (400 procent in januari, 40 procent in februari, 40 procent in maart) niet afdoende bedwongen, de produktiedaling in de industrie niet kunnen afremmen. Maar toch, een andere keuze is er voor Rusland niet. De weg van Gaidar is het enige alternatief.

Als Jeltsin wordt gedwongen, Gaidar te laten vallen, of als het volkscongres Gaidar dwingt - zoals het zaterdag deed - teveel water in de wijn te doen, zijn de gevolgen voor Rusland dramatisch: een afscheid van Gaidars krap-geldpolitiek opent de deur naar een combinatie van hyperinflatie èn recessie.

HET OFFENSIEF tegen Jeltsin en Gaidar in het volkscongres, dat parlement vol leden die nog in de goede oude tijd van het communisme zijn “gekozen”, is ingezet door een breed front, waarin men communisten vindt die vol nostalgie terugdenken aan de tijden van weleer, populisten die garen spinnen bij de sociale ontevredenheid en eerlijke critici die, uit politieke onervarenheid en economische ondeskundigheid, uit vrees voor onrust een matiging van het beleid bepleiten en daarmee de weg van de minste weerstand voorstaan.

Of die coalitie bij machte is de president een stok tussen de benen te steken moet nog blijken. Jeltsin speelt een slim politiek spel en is zeker niet kansloos. Hij heeft als duidelijke overwinnaar van de presidentsverkiezingen een mandaat. Maar dat mandaat kalft af naarmate het morren van de bevolking toeneemt. Als het volkscongres erin slaagt hem te kortwieken - door zijn bevoegdheden te beperken en zijn regering naar huis te sturen - kan dat voor Rusland èn voor het Westen een nog heel kostbare nederlaag worden.