Rusland voor een "Helsinki' voor Azië

PEKING, 13 APRIL. Rusland is voorstander van internationale verdragen inzake de mensenrechten voor Azië en het gebied van de Stille Oceaan, naar het model van de Helsinki-akkoorden voor Europa. Dit verklaarde de nieuwe Russische ambassadeur in China, Igor Rogatsjov, vandaag tijdens een lunch met buitenlandse journalisten.

Rogatsajov (60), een voormalige tolk Chinees van een opeenvolging van Sovjet-leiders en laatstelijk onderminister van buitenlandse zaken van de Sovjet-Unie, zei dat Moskou al enige jaren geleden een Aziatische "Helsinki- conferentie' had voorgesteld. Hij hoopte dat deze eerder vroeg dan laat zal plaatshebben, omdat er een grote behoefte aan bestaat.

De ambassadeur zei dat de nieuwe Russische buitenlandse politiek veel gemeen heeft met “die van onze partners” in het Westen en dat de Chinezen zich daar sinds het recente bezoek van minister van buitenlandse zaken Andrej Kozyrev goed van bewust zijn. Hij wilde de Chinees-Russische verschillen op gebieden als mensenrechten en aspecten van democratie echter niet dramatiseren “want wij zijn erin geslaagd de zeer ernstige problemen van de jaren zestig en zeventig op te lossen en daarom hoop ik dat wij tot een zekere consensus met China kunnen komen.” Meer specifiek gevraagd of Rusland actief aan de door Amerika geleide Westerse campagne van druk op China inzake de mensenrechten zou deelnemen, antwoordde Rogatsjov dat de Russen en Chinezen geen dagelijkse discussies over de kwestie hebben maar wel heel frequent in Moskou, Peking en in Genève in gesprek zijn.

President Boris Jeltsin zal nog dit jaar een staatsbezoek aan China brengen, maar Rogatsjov dacht dat dit gezien zijn problemen thuis niet eerder dan het najaar zal zijn. In interne Chinese documenten werd Jeltsin eind vorig jaar als een reactionair en een vijand bestempeld, maar de wederzijdse staatsbelangen hebben nu alle ideologische geschillen uit de weg geruimd. Een krant in Hongkong speculeerde vandaag dat Jeltsin volgende maand zal komen en de semi-kapitalistische zuidelijke provincie Guangdong, grenzend aan Hongkong, zal aandoen. Verscheidene provincies in China, met name de noordoostelijke grensprovincies en de zuidoostelijke kustprovincies, wedijveren om Jeltsins gastheer te zijn, het noordoosten in verband met grenshandel, het zuidoosten omdat zo'n bezoek symbolische steun zou betekenen aan de semi-geprivatiseerde economie daar in haar strijd met centrale planners in Peking.

Rogatsjov zei dat er vorig jaar 30.000 Chinezen zijn ingehuurd voor contractarbeid in het Russische verre oosten. Een groot deel zijn boeren die groentetuinen beheren, verder bouwvakkers, winkeliers, restauranthouders etc. “In het Russische verre oosten is een uniek economisch expansiegebied ontstaan. Er is geen plafond op de invoer van arbeid”, aldus Rogatsjow.

Vanmorgen is een zesderonde van besprekingen inzake troepenterugtrekkingen uit de grensgebieden begonnen omdat er in het Russische verre oosten nog steeds meer legereenheen zijn dan aan de Chinese kant. De ambassadeur zei dat het grootste deel van de grens in de oostelijke sektor (4000 kilometer) nu is geregeld.