Meer dan

“Ik kon een beetje schrijven”, schrijft Youp van 't Hek in Rijke Meiden, als hij uitlegt hoe hij na school met krantestukjes aan de kost kwam.

Deze zin kun je op twee manieren begrijpen. Ik kon een beetje schrijven - en nu helaas niet meer. Of: ik kon een beetje schrijven - en inmiddels al veel beter.

Waarschijnlijk bedoelt Van 't Hek het laatste. Dat is pijnlijk, want na lezing van Rijke Meiden valt niet anders te concluderen dan dat het eerste het geval is. Ja sorry hoor, maar nee.

Rijke Meiden telt 100 pagina's en gaat over een jongen die zijn “meer dan leuke jeugd” (pag. 7) doorbracht in een milieu waar veel vaders “meer dan goede banen” hadden (pag. 8) - van wie er eentje trouwens een “meer dan beroemd zeiler” (pag. 8) was, die in een “meer dan riante” villa (pag. 9) woonde en de kinderen “meer dan onhandig” (pag. 10) uitlegde dat hij ging scheiden - een tijd dus waarin “meer dan gelachen” (pag. 13) werd, om ouders bijvoorbeeld die het “meer dan belangrijk” (pag. 14) vonden dat hun kinderen hun eindexamen halen, zodat ze ook een “meer dan prettig leven” (pag. 27) zouden hebben, tot de jongen een knobbeltje krijgt en vreest dat het “meer dan mis” (pag. 28) is, in het huwelijk treedt met een vrouw die tot overmaat van ramp zijn “meer dan dierbare” kinderboeken (pag. 47) bij de vuilnisbak zet, een schade die hem - hoewel later “meer dan ingehaald” (pag. 64) - “meer dan veel te veel” (pag. 66) wordt, vooral omdat ze het nog “meer dan dik wint” (pag. 94) van alle andere vrouwen, inclusief de “meer dan getrouwde”(pag. 97), waarschijnlijk omdat ze “meer dan prachtig” (pag. 99) is.

Vijftien keer “meer dan” op 66 prozapagina's, dat is een maal per 4,4 pagina. Nu heeft Karel van het Reve (alias Henk Broekhuis) de conventie dat het onnodig snel achter elkaar gebruiken van hetzelfde woord een tekst lelijk maakt en de lezer stoort, wel ooit proberen te ontmaskeren als "opinion chic', maar het is natuurlijk wel zo. Zelf doet Karel het zelden, maar net als jubilarissen krijgen meningen vaak pas hun erkenning bij het afscheid.

De meer-dan-barrage stokt tussen de pagina's 66 en 94, want die zijn ingeruimd voor gedichten. Youp mag dan geen schrijver zijn, dat je op poëzie net iets meer je best moet doen dan op proza weet hij blijkbaar wel. Vandaar dat zijn vrouw in het gedicht De Lol Van De Roem niet “meer dan dronken” is, maar “lammer dan lazarus”. Van 't Heks tragiek is niet dat hij een kind van "Gooise kak' is, maar dat hij er zo mee zit. Of liever: dat hij doet alsof hij er zo mee zit. Ik zou wel eens van een cabaretier willen horen dat het zoveel aangenamer is om in luxe en overvloed op te groeien dan in armoe, maar op de Nederlandse tv zal ik hem niet gauw aantreffen, vermoed ik, laat staan bij de VARA.

Dat Youps warme hart ondanks kouwe kak op de juiste plaats zit benadrukt hij door vooral veel kwasi-volks plat door zijn proza te strooien. Gooise huisvrouwen zijn "mokkels' danwel “parelteven die de moeder uithangen en geld over de balk lazeren”, de mannen zijn “saaie zeikerds”, met “Avro-koppen”, en een “oude lullenmentaliteit”, mensen zijn “types” die “sjouwen” in plaats van lopen, “uit de bek rieken” en geregeld “ruften”, en dan is er nog een zware gastrol voor de bekende “knikker” waar “stront aan” zit. Let op lezer, deze aristocraat is eigenlijk een hele toffe gozer. Ook nog een beetje een balletje trouwens, van het type dat mannen “mannen” noemt en vrouwen “dames”. Echt duidelijk is hij ook niet altijd. “Gelukkig kennen mijn vrouw en ik elkaar al vele jaren”, lezen we. “Een wip van formaat had het hotel tot stof doen wederkeren.” Ik heb hier met mijn vrouw meer dan lang over gediscussieerd. Zij denkt dat er een "wip van formaat' gemaakt is en de schrijver de daaropvolgende instorting van het hotel wat onhanding formuleert, ik denk juist dat het hotel gespaard bleef omdat er géén "wip van formaat' gemaakt werd, omdat de auteur en zijn vrouw elkaar al vele jaren kennen, al raak ik tegen het eind van die redenering een beetje in moeilijkheden met de logica. Op die manier doe je toch nog vrij lang over die niet meer dan 100 pagina's.

“Ik kon een beetje schrijven”, schrijft Van 't Hek, “althans goed genoeg voor zo'n blad.” Voor veel meer dan zo'n blad schiet zijn pen toch minder dan te lang. Of het zou "zo'n boek' moeten zijn.