Apologie

Vrijdagochtend zag ik er net zo doorgedraaid en hol-ogig uit als vijftien jaar geleden. In die tijd zonden Amsterdamse tv-onverlaten illegaal pornofilms uit, en daarvan wilde ik persoonlijk kennisnemen opdat ik mijn vrienden kon meedelen: “Ach, het deed me niks.”

Nu had ik naar de verkiezingsshow van de BBC gekeken. Een avondje verkiezingsuitslag kan glansrijk met een avondje Jos Brink, Henny Huisman of harde porno concurreren. Kosten noch moeite hadden de Britten gespaard om de modale kijker tot diep in de nacht aan de buis gekluisterd te houden. Als bij de beste Hitchcocks moest je tot het einde blijven zitten voor de ontknoping, maar je kreeg waar voor je ongeslapen uren.

De schitterend opgewonden anchorman met losse ledematen, Peter Snow, die ten tijde van de onvolprezen Golfoorlog naast een zandbak met miniatuurlegertjes stond, bewoog zich deze keer als een gepensioneerde zwaan voor een reusachtig scherm met een Pijl heen en weer. Alles draaide om die magische Pijl. Ik begreep niet waartoe die Pijl diende, maar mijn bewondering voor de choreografie van Snow won het ruim van mijn onbegrip. De ene keer waggelde hij als een dronken Groucho Marx naar de Pijl, de andere keer leek hij te willen vliegen en stond hij met zijn ellebogen machteloos te klapwieken. Ondertussen ging het om de toekomst van het voormalige wereldrijk.

Zo nu en dan kwam een man aan het woord die alles wist van verkiezingsonderzoeken, en vooral van dat van de BBC zelf, dat zonder valse bescheidenheid de Poll of Polls heet. Aan het begin van de uitzending gaf hij de grenzen aan waartussen de definitieve uitslag zich zou bevinden, maar toen de uitslagen binnenkwamen begonnen die grenzen te schuiven! En daarmee hield het niet op: Peter Snows Pijl had moeite met die verschuivende grenzen, en je zag dat Snow, er ingeluisd, zich in steeds vreemdere bochten ging wringen teneinde zijn dans met de steeds meer overbodig wordende pijl te rechtvaardigen.

De man die alles van verkiezingsuitslagen wist en een benarde nacht zou krijgen, was natuurlijk de Britse versie van onze eigen Maurice de Hond. Aanvankelijk was hij verrast door de curieuze uitslagen, maar snel hervond hij de regels van zijn rol en vertelde dat de lastige districten nog niet geweest waren, en die zouden zijn voorspellingen weer in het gerede brengen. Je zag hem in de loop van enkele uren wegkwijnen tot die ene prachtige wens, die onverbloemd in zijn ogen stond te lezen: waarom heb ik geen André van der Louw en een Red Hat Group, zodat ik nog altijd een achterdeurtje heb waardoor ik in die verdomde politiek kan stappen?

Uiteindelijk draaide de hele BBC-voorstelling om twee verrassende inzichten in de psychologie van de modale stemgerechtigde. Het eerste luidt: als je vroeger op de Tories gestemd hebt en je bent tevreden dan blijf je op de Tories stemmen. En het tweede inzicht klinkt: als je ontevreden met de Tories bent dan stem je op Labour. Opzienbarend!

De Britse Poll of Polls-expert legde uit dat de mensen, toen ze in de stemhokjes stonden, het in feite toch niet hadden aangedurfd om van partij te veranderen. Ik viel van mijn stoel van zoveel scherpzinnigheid, alsof die uit de gouden mond van Maurice de Hond zelf was gekomen.

Dit leek op een verkiezingsshow, maar het was natuurlijk een programma over de psychologie van het verkiezingsonderzoek. Daar gaan deze shows altijd over. In de regel kloppen de polls niet en vervolgens zie je zo'n heel onderzoeksapparaat voor schut staan. Dan heb je een man als De Hond nodig om alles weer recht te strijken en in verhouding te praten, als een marktkoopman die op het einde van een verregende dag zijn noodreservoir aan sterkste verhalen aanspreekt teneinde die drie sombere, natte Marokkanen, op zoek naar een koopje, naar zijn kraam te lokken.

Ik ben zo'n Marokkaan. Niets spannenders dan de apologie van een Maurice de Hond die moet uitleggen waarom zijn verkiezingsonderzoek als een slecht gestikte onderbroek uit elkaar is gevallen.