Aardbeving langs zeer actieve breuklijn

ROTTERDAM, 13 APRIL. De aardschok van vannacht vond plaats langs een van de meest actieve breuklijnen in Nederland: de zogeheten Peelrandbreuk. De Peelrandbreuk komt iets boven Roermond Nederland binnen en loopt via Eindhoven in noordwestelijke richting door naar het Land van Maas en Waal.

In de uren na de aardschok, die vrijwel overal in het land voelbaar was, zijn tientallen naschokken geregistreerd. De twee zwaarste, vroeg in de ochtend, hadden een sterkte van ongeveer 2,5 op de schaal van Richter en waren eveneens goed voelbaar. Het KNMI verwacht dat de naschokken de komende dagen zullen voortduren.

De aardschok van 3.22 uur vannacht was de zwaarste ooit in Nederland geregistreerd. Hij had een sterkte (magnitude) van 5,5 op de schaal van Richter. Het epicentrum bevond zich nabij Roermond.

De Peelrandbreuk is, samen met de Feldbissbreuk, de belangrijkste breuklijn in Nederland. De breuk vormt de scheiding tussen de zogeheten Centrale Slenk (een inzakkend gebied aan de zuidwestkant) en de Peelhorst, een omhoogkomend gebied ten noordoosten ervan.

De beweging langs de Peelrandbreuk is al vele eeuwen aan de gang. Het spanningsveld ligt diep in de aardkorst. De breuklijn doorklieft de gehele aardkorst (ca. 30 kilometer). Het hypocentrum (de bevingshaard) van de beving van vannacht lag op een diepte van circa 25 kilometer.

Het epicentrum, het punt aan het aardoppervlak recht boven het hypocentrum, is nog niet exact bepaald, maar ligt volgens het KNMI in elk geval “dichtbij Roermond”.

Aardschokken en -bevingen kunnen worden uitgedrukt op verschillende schalen, waarvan de bekendste de Schaal van Richter is. Dit is een logaritmische schaal: elke magnitude hoger op de schaal van Richter betekent een tien maal sterkere uitslag op de seismograaf en het vrijkomen van ongeveer 30 maal zo veel energie.

Pag.3: Aardschok ontstond op geringe diepte

Een aardbeving van 5,5 à 6,0 op de schaal van Richter is het zwaarste wat men in Nederland en omgeving kan verwachten. Dat is tienduizenden keren zwakker dan de grote aardbevingen die in geologisch zeer actieve gebieden voorkomen. De bevingen in deze zogeheten aardbevingsgordels ontstaan op veel grotere diepten, tot zo'n 700 kilometer, ten gevolge van de platentektoniek (het tegen elkaar aanschuren van aardschollen). In Nederland gaat het slechts om het langs elkaar schurken van oppervlakkige scholletjes.

Naast de Schaal van Richter, die een fysische maat is voor de energie die bij een beving vrijkomt, wordt ook vaak gewerkt met de zogeheten Mercalli-schaal, die een maat is voor de effecten. Een versie hiervan die tegenwoordig veel wordt gehanteerd is de Medvedev-Sponheuer-Karnik (MSK) schaal uit 1964. Op de MSK-schaal scoorde de schok van vannacht volgens voorlopige schattingen VII à VIII. Welke waarde op de MSK-schaal de schok exact zal scoren, zal pas in de komende dagen duidelijk worden.

Volgens drs. G. Houtgast van het KNMI, die in september vorig jaar een catalogus van aardbevingen in Nederland publiceerde van het jaar 217 tot 1990, komen bevingen met een magnitude van meer dan 5 slechts eenmaal in de honderd à tweehonderd jaar voor. Bevingen met een magnitude van 4 of hoger komen elke tien à twintig jaar wel een keer voor en bevingen met een magnitude van meer dan 3,0 vrijwel jaarlijks. Vorig jaar kwamen in Nederland een viertal zwakke bevinkjes voor met een magnitude van tussen 2.0 en 3.0, alle in het noorden. Men neemt aan dat de activiteit daar het gevolg is van de aardgaswinning.

Het KNMI heft de schok vannacht geregistreerd op drie meetpunten in Zuid-Limburg, en daarnaast op de stations in De Bilt, Winterswijk en Witteveen (Drente). Daarnaast is de schok geregisteerd in alle omringende landen. In de komende dagen en weken zullen de diverse waarnemingen in detail worden vergeleken, waardoor onder meer het epicentrum preciezer zal worden gelokaliseerd.