Zomertijd

Door toenemend verzet, vooral van Franse zijde, zal dit waarschijnlijk de laatste zomer zijn met een echte zomertijd. Daarna zal in heel Europa de zomertijd worden afgeschaft, wat betekent dat mensen die in april 2032 hun 75ste verjaardag vieren, dan voor de televisie zullen worden geroepen om te vertellen dat ze de echte zomertijd nog bewust hebben meegemaakt. Alleen al daarom is het van belang, te onthouden wat er deze maand gebeurt. Later zal blijken dat ogenschijnlijke kleinigheden van groot belang kunnen zijn. Daarom is het misschien raadzaam, dit stukje uit te knippen en te bewaren.

Het ligt voor de hand dat ik me nu ga uitputten in flauwiteiten, maar voor wie het ernstig leest kan het ook anders uitpakken want wat nu nog de natuurlijkste zaak van de wereld lijkt, zal over veertig jaar pas na even nadenken begrijpelijk zijn. Bijvoorbeeld: bij het begin van de zomertijd wordt ""de klok verzet''. Wie de zomertijd niet bewust heeft meegemaakt, zal zich afvragen: de klok verzet? en dan veronderstellen dat bij families waar de klok 's winters op het buffet stond, hij dan op de schoorsteen werd gezet, of omgekeerd.

Het lijkt "melig' maar dat hoeft het niet te zijn. Het is ongeveer wat kinderen nu overkomt bij vaststaande uitdrukkingen die ze voor het eerst horen en die ook voor tweeërlei uitleg vatbaar zijn, terwijl de volwassenen met hun geharnaste routine er altijd maar één, dat wil zeggen de bedoelde betekenis aan toekennen. Een klassiek voorbeeld dat ik, ook ten pleziere van E.J. te A. maar weer eens noem: The Holy Cross I'd bear, wat door een vroom jongetje die veel van zijn beertje hield, altijd werd begrepen als The holy crossed-eyed bear. Zo zal het later ook gaan met de twintigst-eeuwse gewoonte om ""de klok te verzetten''.

Om mijn ervaringen met de zomertijd niet verloren te laten gaan, heb ik een paar aantekeningen gemaakt. Men neemt aan dat ""het verzetten van de klok'' tot gevolg heeft dat het ""later licht blijft''. Op het eerste gezicht ook al iets onbegrijpelijks, of althans op te vatten als het magisch gevolg van een magische handeling: door de klok te laten verhuizen, denkt men het zonnestelsel te kunnen beïnvloeden!

Maar in werkelijkheid veroorzaakt men door het verzetten van de klok een kleine jetlag. Wie van Amsterdam naar New York vliegt, "wint' een kwart van de dag. Zou het mogelijk zijn, iedere dag van Amsterdam naar New York te vliegen, dan kon men daarmee zijn leven met een kwart verlengen, en wie erin slaagt lang genoeg om de aarde te vliegen zal merken dat hij onsterfelijk is geworden. Dat ze zoiets tot laat in de twintigste eeuw hebben kunnen geloven.

Dat geloofden ze toen ook niet, zal in het jaar 2032 een 75-jarige vertellen. Het verzetten van de klok had tot gevolg dat het niet alleen later donker werd, maar ook eerder licht - niet absurd omdat er 's zomers minder wolken zijn en de zon feller schijnt. Daardoor stonden de mensen 's zomers eerder op en ze gingen later naar bed. Zo veroorzaakten ze bij zichzelf de illusie dat ze langer leefden. En waarom wilden ze die illusie? Omdat ze plezier in hun leven hadden. De interviewer vraagt sceptisch waaruit dat plezier dan wel bestond. Nou ja, 't was gewoon leuk, zegt de ondervraagde. Maar waarom is dat klokverzetten toen dan afgeschaft? Dat was de schuld van de Fransen.

Onbegrijpelijk. Maar zoals dat meer is gebeurd wanneer een belangrijke vooruitgang tegenstand ontmoette: het kwam eigenlijk door de zorg om de koeien. Iedere keer als er iets nieuws in de industriële beschaving gebeurt, tekenen de koeien verzet aan door minder melk te geven. Dat was al zo bij de aanleg van de eerste spoorwegen, het verschijnen van de eerste auto en het vliegtuig. 't Is ook een ernstig historisch gegeven uit de eeuw die nog een paar jaar onze ""vorige eeuw'' zal zijn.

De koe is goed beschouwd het grootste obstakel tegen de vooruitgang. Zij draagt haar verzet over op de boer en die blokkeert met zijn tractor de wegen. Of men nu de afschaffing van landbouwsubsidies binnen de EG, of de aanleg van nieuwe trajecten voor snelverkeer onder de loep neemt: altijd is de boer met met zijn koe het symbool van het reactionaire blok; in het bijzonder de Franse boer aangespoord door de Franse koe.

Wat we er ook van mogen vinden, dit is waarschijnlijk de laatste zomer met een echte zomertijd. De vraag is nu natuurlijk wat we daarna kunnen verwachten. Het antwoord ligt voor de hand, maar om het weekeinde niet te bederven zal ik het niet geven. Misschien is dit het laatste jaar van de vorige-eeuwse Verlichting.