Riskante renoveringen

Ieder blad is na verloop van tijd aan vernieuwing toe. Het uiterlijk vertoont sleetse plekken, de ideeën die ooit verrassend waren worden eindeloos gerecycled en de toon die wordt aangeslagen klinkt plotseling hopeloos verouderd. De redactie zondert zich enige dagen af in een bosrijke omgeving en een paar weken of maanden later ligt de vrucht van alle inspanning uitnodigend in de schappen.

Vernieuwing brengt ook risico's met zich mee, want de lezer is - weten uitgevers uit ervaring - uiterst conservatief. Het ergste dat een gerenoveerd blad kan overkomen is dat de trouwe lezer zich er niet meer in thuis voelt. Dat gevoel van ontheemdzijn kwam over me bij lezing van het kookblad Tip-nieuwe-formule. Het is Tip Culinair gaan heten, wat al het ergste deed vrezen. Het woord culinair ligt niet voor niks dicht bij het woord ordinair. Tip vond zich blijkbaar te gewoon en te veel lijken op het gratis in alle filialen van de mensvriendelijke supermarkt verkrijgbare Allerhande. En de Tip-redactie vond blijkbaar dat zomaar-een-receptenblad niet meer kon en begaf zich op het terrein van de gastronomie. Maar in plaats van echt chic te worden, gaf het blad een "fijnproeverscolumn' aan Monique de Bouvries, echtgenote van de meubelontwerper. “Alleen al de naam Sicilië roept bij ons onbestendige gevoelens op”, begint zij haar recept voor gemarineerde visjes soep z'n Siciliaans.

Dat Tip niet meer van de straat is, blijkt direct al uit de eerste kleurrijke fotoreportage van "een chic souper'. De tafel is gedekt met damast, daarop is het alles kristal en ivoor wat er blinkt. Vooraf verse asperges met gerookte zalm, daarna heilbot en als dessert een luchtige kaneelbavarois. Waar de Tip een blad was om je te doen koken, is Tip Culinair meer het blad om je aan te vergapen. Het blad werpt voor de lezers van het eerste uur waarschijnlijk een fikse financiële barrière op. Het is interessant om over de schouders mee te kijken van Roger Souvereyns, chef-kok van het twee-sterren-restaurant Scholteshof, maar aldaar een maaltijd betalen, kunnen de meeste lezers waarschijnlijk niet. Als schrale troost wordt een boek over het restaurant met korting te koop aangeboden, voor 110 gulden.

De kracht van Tip schuilde in de toegankelijke en handzame kooksuggesties. Gelukkig verloochent Tip Culinair zijn afkomst niet helemaal. Elke maand brengt het vernieuwde blad drie "sneldiners' om lekker en toch vlug en eenvoudig te koken. Het blad heeft ook "verzilverde onderborden' in de aanbieding (van ƒ 69,95 de vier), de vreselijkste uitvinding ooit op het gebied van tafeldekken gedaan. Het onderbord laat verschrikkingen als de messenlegger, het tafelemmertje en de theemuts ver achter zich.

Ook Het Beste, de Reader's Digest-uitgave op pocket-formaat, is vernieuwd. Het blad is tegenwoordig veelkleurig, rijk geïllustreerd en glanzend. De inhoud bestaat nog altijd uit dat verpletterende amalgaam van flauwe moppen, onwaarschijnlijke verhalen en pseudowetenschappelijke "weetjes'. Een vader, wordt betoogd in een artikel over het vaderschap, moet streng maar rechtvaardig optreden. “Kinderen die discipline hebben geleerd kijken zelden met wrok terug op de keren dat ze lichamelijk zijn gestraft door liefhebbende ouders.”

Het Beste presenteert met trots “het ontroerende verslag van een interraciale logeerpartij in Soweto”. De Zuidafrikaanse theoloog Nico Smith kwam op het idee “blanken kennis te laten maken met de leefwereld van hun zwarte landgenoten”. In het artikel “Wat u over aids moet weten” staan feiten als “per dag worden ongeveer vijfduizend mensen besmet met het HIV-virus”. Het blad geeft ook tips voor het inzamelen van geld voor het goede doel. Er zijn allerlei vergunningen en verzekeringen vereist, weet Het Beste, “hoofdzaak is echter dat het organiseren van een charitatieve actie een feest moet zijn.”

Het jongste nummer van Kunstschrift, het fraai ogende blad van Openbaar Kunstbezit, is deze maand geheel gewijd aan het bekendste plein van Nederland: de Dam. Het aardige van Kunstschrift is dat het educatieve karakter langzamerhand plaats heeft gemaakt voor een louter informatieve en thematische aanpak. De artikelen over de Dam bieden interessante historische, schilderkunstige, fotografische, topografische, bouwkundige en literaire aspecten van het plein. Aan de hand van de dagboeken van vader en zoon Andriessen schetst Geert Mak gebeurtenissen op de Dam rond 1800: “Voor de blijde inkomst van Willem V en zijn gemalin op 30 mei 1768 was het stadhuis verlicht door zesduizend lampions, terwijl flikkerende lantaarns de koepel sprookjesachtig beschenen.”

Elders in het themnanummer staat de ontstaansgeschiedenis van het nu vermaarde Grand Hotel Krasnapolsky te lezen: “In 1865 nam de coupeur van de Winkel van Sinkel aan de Nieuwendijk het slecht lopende Nieuwe Poolse Koffiehuis aan de Warmoesstraat over. A.W. Krasnapolski heette de nieuwe eigenaar, en dank zij het feit dat de zus van zijn compagnon zo goed pannekoeken kon bakken werd het al snel een populair restaurant.”

Het onderscheid tussen Het Beste en Kunstschrift is dat tussen wetenswaardigheden en leuke wetenswaardigheden.