Johannes Passion van Frans Brüggen mist nog de ware inspiratie

Concert: Johannes Passion van J.S. Bach door het Kon. Concertgebouworkest en het Ned. Kamerkoor o.l.v. Frans Brüggen m.m.v. o.a. Nico van der Meel, Robert Holl, Cyndia Sieden, Timothy Wilson, Laurence Dale en Anton Scharinger. Gehoord: 10/4 Muziekcentrum Vredenburg Utrecht. Herhaling: 12/4 14.15 uur Concertgebouw Amsterdam, rechtstreeks uitgezonden door Avro Radio 4.

Voor de tweede keer dirigeert Frans Brüggen nu de Johannes Passion bij het Concertgebouworkest. En merkwaardig genoeg lijkt de uitvoering zoals hij die gisteravond in Utrecht leidde meer op die niet in alle opzichten overtuigende eerste lezing - twee jaar geleden - dan op de prachtige, bijna begenadigde Johannes Passion die Brüggen in februari dit jaar liet horen tijdens een tournee met zijn eigen Orkest van de Achttiende Eeuw. De verschillen tussen de twee orkesten zijn, ondanks het gedeeltelijk andere instrumentarium, niet van principiële aard en in alle gevallen maakte Brüggen gebruik van het Nederlands Kamerkoor en van Nico van der Meel als evangelist.

Twee jaar geleden verraste Brüggen met een sterk expressieve opvatting, ingeleid door een beginkoor (Herr, unser Herrscher) zonder die zelfverzekerde, gebiedende toon maar stamelend, ootmoedig en smekend. Nog steeds lijkt het of men hier een groep bedevaartgangers zich op bloedende knieën hoort voortbewegen naar de kathedraal van Santiago de Compostela. Maar daarna, in het hele eerste deel en ook tot ver in het tweede deel, ontbrak het gisteravond goeddeels aan spanning en indringendheid, aan de rijkdom van die fel belichte details en aan de ontroering van lange geladen stiltes in de pasages over de kruisdood.

Het klonk meestal wat ruig, aards en gewoon, te weinig aangrijpend, verheven en exceptioneel. Er valt misschien wel iets voor te zeggen om in de vaak tierende, wraakzuchtige Johannes niet al te behaagziek en gekunsteld te werk te gaan. Maar de dramatiek van de kruisgang moet wel suggestief zijn en de schaarse aria's behoren de ziel rechtstreeks te beroeren.

Behalve een vrijwel algemeen gebrek aan inspiratie - die morgen bij de traditionele Palmzondaguitvoering in het Amsterdamse Concertgebouw hopelijk wel doorbreekt - waren ook de prestaties van het Nederlands Kamerkoor en van een aantal solisten wat minder pregnant dan in februari.

Het stemgeluid van Nico van der Meel - opnieuw een hoogst bijzondere evangelist - was een fractie minder geacheveerd en zijn inzet bleek soms wat al te pregnant en onbeheerst. Aanvankelijk stelden tenor Laurence Dale en countertenor Timothy Wilson zeer teleur. Later revancheerden zij zich, Dale in een toch wat vlak en moeizaam Erwäge, Wilson het meest in een schrijnend klinkend Es ist vollbracht. Robert Holl was als altijd uniek in zijn sterk bewogen vertolking van de Christuspartij. Maar niet bijzonder genoeg waren de bijdragen van bas Anton Scharinger en sopraan Cyndia Sieden - hier miste men in de aria Zerfliesse, mein Herze de extatisch-etherische vertolking van de helaas zieke Arleen Augér.