Hollands Dagboek: HENK SCHALKE

Dr. H.J.W.G. Schalke (1936) is hoofd van het Bureau Buitenland van de Rijks Geologische Dienst in Haarlem. In die functie reist hij veel naar het Verre Oosten om projecten op aardwetenschappelijk gebied op te zetten tussen Nederlandse instellingen en bedrijven en zusterorganisaties en overheden in ontwikkelingslanden. Afgelopen week was Schalke in China als deelnemer aan het seminar "Land and Water' in Peking. Schalke is getrouwd en heeft twee kinderen.

Donderdag 2 april

Het weerzien van Peking voor mijn collega Ed en mijzelf laat ons weer snel gewend raken aan die "andere' wereld waarin onze Chinese collegae en hun landgenoten hier leven en werken. De massaliteit van het fietsverkeer, de moeite die onze chauffeur heeft om er doorheen te laveren, maar vooral het speelplezier van de kinderen in hun vermaak op straat.

Al snel beginnen de besprekingen ter voorbereiding op het seminar Land/Water waarvoor we hier zijn. Onze bijdrage zal zijn om via lezingen, een posterpresentatie en videofilm aan de deelnemers duidelijk te maken dat geologische kennis essentieel is voor een onderbouwd beleid met betrekking tot Coastal Zone Management. Er is in dit land nog veel te doen, maar wie financiert wat en hoe? Christiaanse, van Buitenlandse Zaken, informeerde ons over de (on)mogelijkheden hiervan tijdens de Dutch Businesslunch die de ambassade iedere maand organiseert in "ons' Palace Hotel (Nederlandse manager en dochter Mirella die hier werkzaam is).

Politiek Den Haag denkt helaas nog anders over China, een dubbele taak voor minister Andriessen die eind april hier op bezoek komt en onder andere de resultaten van het seminar zal meenemen in zijn besprekingen. Deze dagen vindt het volkscongres plaats en de kranten staan vol over Open Door Policy en Economic Reform. De Hollandse handelsgeest moet hier gebruik van maken, zoals vele westerse landen dit al doen. Tussen de afspraken door bellen we alle mogelijke instanties af om onze kist met posterpresentaties te laten inklaren. Hans Smaling en Jenny Kromokarjo van de ambassade benutten hun relatie-netwerk.

's Avonds biedt de vice-minister van Geologie ons, ook mijn vrouw Ilda en dochter Mirella, een diner aan in het Zomerpaleis, een lustoord uit de keizerlijke periode. Oude vriendschapsbanden worden aangehaald en met veel genoegen wordt herinnerd aan zijn bezoek vorig jaar aan de Geologische Dienst en aan de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst door staatssecretaris Van Rooy en hemzelf. De indrukken die onze samenleving op hem hebben achtergelaten worden zeer levendig besproken. Thuis in het hotel vinden we een opgewekt faxbericht van het thuisfront waarin collega Kiek ons betrokken houdt bij het volgende seminar in het najaar.

Vrijdag

Vandaag nemen we een voorschot op de komende dagen wanneer er weinig gelegenheid zal zijn om toeristische hoogtepunten van de stad te bezoeken. Onze chauffeur brengt ons naar het Tiananmenplein wat het startpunt is voor een bezoek aan de Verboden Stad. De boulevards, de gebouwen en monumenten hebben hier allemaal een extra dimensie waardoor je jezelf nietig voelt en onderworpen aan de hier gehanteerde maten. Op dit plein begon in '89 de roep om meer democratie en vrijheid die leidde tot het bekende resultaat, maar ook tot het afblazen van een toen al geplande activiteit vergelijkbaar met die van deze week.

Onze blik richt zich noordwaarts en we concentreren ons op de architectuur, kleuren en stijl van de gebouwen van dit voormalig keizerlijk paleis. De gehuurde walkman geeft ons uitleg van de symboliek van ieder detail. Niet alleen worden er foto's gemaakt van al dit schoons, ook de Chinezen om ons heen zijn vaak het onderwerp, vooral de kleine kinderen worden vastgelegd om later in het reisverslag te komen. Het weer is fantastisch, de lente is reeds begonnen en de bloesem van de perzikbomen en magnolia's is onweerstaanbaar. Drie uur later staan we aan de uitgang en nemen ons voor nogmaals de film "The Last Emperor' te gaan zien.

Terug in de realiteit is de zorg van inklaring en formulieren weer springlevend en gaan we naar de ambassade. We worden gerustgesteld dat het wel in orde komt en overzien de massa drukwerk die we voor het seminar nodig denken te hebben.

Alles is tot in elk detail verzorgd door Simon en Theo. De presentatie van onze Holland B.V. moet optimaal zijn, want ook al is onze expertise van land- en waterwerken beroemd, we zullen met elkaar er hard aan moeten trekken om betaalde opdrachten binnen te halen. De bekende onrust begint bij enkelen van ons zichtbaar te worden. Morgen zal onze delegatieleider, prof. H.M. Oudshoorn, de eerste bespreking leiden om de voordrachten van de diverse Nederlandse experts van ministeries en bedrijfsleven op elkaar af te stemmen. Het was een lange dag als we ten slotte gaan slapen. Van mijn voornemen om in Jacob Vredenbregts nieuwe boek De Staatsgreep te gaan beginnen, zoals ik hem beloofde, komt niet veel terecht.

Zaterdag

Mijn vertrouwde tolk Zheng komt ons met chauffeur Du ophalen om een courtesy-call van Oudshoorn aan het ministerie van Geologie bij te wonen. Onderweg geeft hij eindeloos antwoord op vragen over de resultaten van het Volkscongres dat besloten heeft het Three Gorges Project goed te keuren. Dit project is zo groot dat de wereld er versteld van zal staan. Wij vragen ons af of het project, dat de Yangtze-rivier moet temmen door de bouw van enorme stuwdammen, voldoende is bekeken op de gevolgen die het kan hebben voor het milieu.

Onderweg passeren we graafwerkzaamheden langs een van de ringwegen in de stad; aanleg van stadsverwarming zodat er minder gestookt gaat worden met briketten die bij elk huis of flatgebouw liggen opgestapeld. Wat opvalt is dat de stalletjes waar de boeren hun oogst komen verkopen, of waar handelaren kleding te koop aanbieden, per jaar in aantal toenemen. Ook de kwaliteit is opmerkelijk verbeterd. "Private enterprise' vertelt Zheng.

Geef de Chinees de ruimte en hij begint een eigen zaak(je), het is een zeer inventief volk dat graag wil leren van de buitenwereld als de kans geboden wordt. Het bezoek aan de vice-minister Zhang Hongre, die ons land al tweemaal bezocht en zeer enthousiast is over onze waterwerken, verliep naar wederzijds genoegen.

Onze counterparts hebben voor hun plannen toestemming verkregen voor het beoogde budget en veronderstellen dat wij dus automatisch zorgen voor financiën voor onze inzet in het project. De komende dagen zullen we duidelijk moeten maken dat wij een andere lijn in dezen moeten volgen, wat niet betekent dat we geen oplossingen zullen aandragen.

De dia's en de kist zijn aangekomen. Het opstellen van de posterpresentatie is snel gebeurd, hulde aan de makers, bravo Frans Bianchi c.s. Wij krijgen veel complimenten over dit voorwerk dat de Rijks Geologische Dienst gedaan heeft. Het Bureau Buitenland toont de RGD niet alleen aan China maar ook aan de Nederlandse delegatie.

Zondag

Vandaag verhuizen we van "ons' hotel naar het KunLun Hotel, de plaats waar het seminar gehouden wordt. Maar voor het zover is maken we snel gebruik van mijn schaarse vrije uurtjes. De zijdemarkt is ons doel en we snuffelen langs de stalletjes naar koopjes. Ondanks het vroege uur is het al druk. Veel Russen die hier zeer goedkoop zijn gekomen met de Trans Siberië Expres stouwen enorme tassen vol met handel die zij thuis weer verkopen. Reis en verblijf worden er dik uitgehaald.

Wij vinden wat we zochten en gaan op zoek naar koffie. Mirella weet dat iets verderop in het Jianguo Hotel elke zondagmorgen een koffieconcert wordt gegeven en weldra genieten we van de klanken van Weense muziek en van een espresso. Aan onze tafel treffen we een student uit Maastricht die hier Chinese economie studeert, hoe klein is de wereld!

Onze rust is van korte duur, we checken uit en zijn een half uur later in ons volgende hotel. De Nederlandse delegatie is bijna compleet en vele ervaringen worden uitgewisseld. Mijn collega van Euroconsult heeft de overheadsheets voor mijn lezing verzorgd, daarover geen zorgen meer. De gastvrijheid die velen van ons al kenden is wederom warm en we genieten van de stijlvolle en heerlijke maaltijd. Ambassadeur van den Berg accentueert in zijn karakteristieke betoogtrant enkele aandachtspunten en door Hans, Simon en Peter worden de laatste puntjes op de i gezet. Terug in het hotel krijg ik verslag van de belevenissen van Ilda en Mirella. Zij genieten zoals alleen moeder en dochter dat maar kunnen op die voor hun vertrouwde manier.

Maandag

Zoekend naar het juiste etablissement vinden we tenslotte waar het werkontbijt is gepland. Inmiddels arriveren er grote groepen Chinese collegae van diverse ministeries, instituten en instellingen, niet alleen vanuit Peking maar vanuit het hele land. De selectie van wie mocht komen, schijnt niet makkelijk geweest te zijn maar ieder van ons lijkt toch de juiste counterpartners te vinden. Vol belangstelling neemt men bezit van de vele documentatie die hier is gekomen.

Traditiegetrouw worden er businesscards uitgewisseld en men waardeert het zeer dat onze kaartjes ook in het Chinees gedrukt zijn. Mijn naam schijnt dank en wetenschap te betekenen als je hem in Chinese karakters opschrijft. Mijn vak ben ik wel heel veel dank verschuldigd want mijn Leidse studie geologie (die daar helaas daar niet meer bestaat) en werkervaring daarna hebben ons gezin vele hoogtepunten doen beleven. Mijn leermeester Van der Hammen had gelijk toen hij ons studenten voorhield hoe dit vak je leven zou verrijken.

De voordrachten op het seminar zijn goed en Waterman steelt met zijn "Building with Nature' de harten van iedereen. De eerste dag is goed verlopen en we genieten van het banket dat de Minister of Waterresources aanbiedt. Even moet ik denken aan mijn vrienden van de kegelclub LAN die vanavond bijeen zijn. Een poging om onze zoon Sander te bellen in Bolivia mislukte omdat hij nog niet terug is van zijn missie naar Argentinië.

Dinsdag

Het seminar draait op volle toeren en de voordrachten van onze Chinese collegae geven ons de juiste informatie over de problematiek waarvoor zij geplaatst staan. In de wandelgangen worden we constant benaderd om vragen te beantwoorden en mogelijkheden van samenwerking te overwegen. Zelfs tijdens de voordrachten krijgen we stukken toegeschoven om ons oordeel te geven over wat zij op papier gesteld hebben. In onze workshop over de Gele Rivier Delta presenteert collega Cheng Guodong op voortreffelijke wijze de stand van zaken. Velen zijn overtuigd dat een gedegen geologische kennis van de delta onmisbaar is.

Nauwelijks is het officiële gedeelte gesloten of intern overleg vult de rest van de dag waarbij het financiële element van alle voorstellen centraal staat. De werkzaamheden van de RGD hebben we doorberekend en voorgelegd aan onze counterpartners. Zij zullen morgen antwoorden. Het is laat in de avond wanneer we aan tafel gaan in het draaiend restaurant op de bovenste verdieping. We vinden dat een goede maaltijd deze inspannende dag moet besluiten. Op de hotelkamer gekomen constateer ik dat er weinig uren overblijven voordat de wekker weer zal aflopen.

Woensdag

Slaaptekort voel ik bij mezelf, maar de ambiance van de deelnemers geeft nieuwe energie. Vandaag moet ik ook nog mijn lezing geven en als dit gebeurd is, beginnen direct daarna de onderhandelingen over het projectvoorstel waarin wij als coördinator van Nederlandse zijde zijn gevraagd. Mijn collega Ed en ik zitten tegenover zeven Chinezen die drie overheidsniveaus vertegenwoordigen. We hebben ons goed voorbereid, ik het beleidsmatige en hij het technisch inhoudelijke deel. De financiële paragraaf komt mij weer toe. De vice-burgemeester van Dongyuing Municipality, waarin een deel van het project is gesitueerd, spreekt bemoedigende woorden.

Na veel uitleg en aanhoren van wederzijdse argumenten gaan we akkoord met de bewoording en financiën benodigd voor het project. We schudden handen op de goede afloop van de rest van het seminar. Ondertussen staat Marie-Louise Smaling weer klaar mijn notities op haar tekstverwerker te zetten, hoe moet ik haar bedanken voor deze steun?

Donderdag 9 april

Vandaag moet alles tegelijk gebeuren, de laatste onderhandelingen, sluiting van het seminar met daarbij de officiële ondertekening van de "Agreed Minutes', het slotdiner maar ook het klaar maken voor verzending van het expositiemateriaal. Met onze Chinese collegae overleggen we in de wandelgangen of onze weergave overeenstemt met hun interpretatie. Er rijzen geen problemen.

Tijdens de lunch realiseer ik me dat er vandaag op de Rotarybijeenkomst Leiden-Oost een door mij geïntroduceerde gastspreekster zal zijn zonder dat ik er ben. Ik vertrouw erop dat zij en mijn medeclubgenoten er begrip voor hebben waarom ik mijn attendance niet haal. Dingen lopen wel eens anders dan voorzien of gehoopt. Zo heb ik ook zorgen over de Indonesië-affaire omdat in 1993 het Pithecantropus Centennial zowel in Leiden als in Indonesië moet plaatsvinden, waarbij ik nauw betrokken ben. Bij thuiskomst zal dit onderwerp vast veel aandacht vragen.

De ondertekeningsceremonie geeft een extra feestelijk karakter aan het slot van het seminar, waarbij onze ambassadeur en de minister van Waterresources beiden een toespraak houden. Tevreden besluiten we de avond met een drankje waarbij ook enkele vertegenwoordigers van de Nederlandse bankwereld aanwezig zijn, evenals Willem van Kemenade, die op zoek is naar stof voor zijn artikel. Ilda en Mirella komen er ook bij, we hebben elkaar de afgelopen dagen nauwelijks gezien en beginnen aan de inhaalmanoeuvre.

Ik heb het gevoel dat er veel bereikt is, niet alleen aan Chinese zijde maar ook onderling in deze delegatie, een goede basis voor verdere acties in de toekomst. Simon de Muinck van EZ is en zal de spil blijven en iedereen is hem erkentelijk hiervoor. De terugreis kan beginnen.