Gezellige schijn bedriegt bij Vlaamse levensgenieters

Belgen, vanaf zondag 6 weken lang, Ned.1, 19.30-20.00u.

Wie van plan is naar België te verhuizen, kan ik aanraden het boek Het Belgisch labyrint of: de schoonheid der wanstaltigheid van BRT-journalist en schrijver Geert Van Istendael grondig door te nemen. Ik kreeg het mee toen ik naar Antwerpen vertrok en het hielp me mijn onverwachte "cultuurshock' wat beter te begrijpen. De schrijver verwoordt perfect de ambivalente gevoelens die ontstaan als blijkt dat schijn bedriegt bij onze zuiderburen.

Zondagavond begint bij de KRO de 6-delige documentaire serie Belgen, gemaakt door de in Nederland bekende Vlaamse programmamaker Carl Huybrechts. Hij wil een beeld schetsen van het leven en de gewoontes van de Vlaming. Achtereenvolgens worden geboorte, huwelijk, begrafenis, eet-en drinkgewoonten, de Belgische kuststreek en Nederlanders die in België wonen behandeld.

“Eten, drinken, feesten, dat kunnen wij natuurlijk veel beter”, zegt Huybrechts. “Voor Nederlanders is naar België gaan altijd een beetje feest.” Twee uitspraken die wij volmondig zullen beamen, want die Vlamingen weten wat genieten is...

Het begint veelbelovend: een pot overheerlijke mayonaise leidt de eerste aflevering over geboorte in. We nemen een kijkje in een 'moederhuis', waar praktisch alle Vlaamse baby's ter wereld komen. Er zijn interviews en tussendoor worden percentages over bevallingen vergeleken met die in Nederland. Ook de kosten van het ziekenhuisverblijf worden vermeld. Vlaamse rituelen rond de pasgeborenen komen aan bod, zoals de in modetinten gekleurde geboortetraktatie, het suikerboontje. Die wordt verpakt in chique kartonnen doosjes mét eventueel de initialen van het kindje erop. De speciale suikerboontjeswinkels tarten iedere smaak, in ieder geval de goede. Het verschijnsel peter en meter wordt ten tonele gevoerd. Zij mogen in ruil voor naamsvermelding op het geboortekaartje, de rol van hoofdsponsor van het kind vervullen, een dure hobby volgens Huybrechts (alleen de eerder genoemde traktatie kost ze al zo'n 500 gulden). Hun functie is een erfenis uit het roomse verleden, vertelt de deskundige (die helaas naam-en functieloos blijft). Hoewel slechts 20 procent van de jonge ouders praktizerend katholiek is, laat 85 procent van de Vlamingen hun kind dopen. Hij weet dat wij dat soms hypocriet noemen, calvinisten kunnen dat nu eenmaal niet begrijpen, het gevoel hoort er gewoon bij. Net als trouwen in de kerk (aflevering volgende week). Ook dat is zo'n gewoonte, die zelfs ongelovigen zonder blikken of blozen handhaven, want zoals een jongedame weet: “Allé, ik zou me gewoon miscompleet voelen als ik het niet deed.” Bakken geld worden er tegen de huwelijksdag aan gegooid en weer legt de deskundige het verschil met de koele Nederlander uit. De kijker mag een kijkje nemen in het meisjesparadijs bij uitstek, de winkel waar het 'trouwkleed' aangeschaft wordt door een bloedserieuze aanstaande bruid.

We volgen een koppel tijdens de mooiste dag van hun leven. Alles is tot in de puntjes verzorgd. De ceremoniemeester is een ingehuurde professional (300 gulden tot de receptie), voor leuke ooms met traditioneel irritante kwinkslagen is op deze dag geen ruimte, de touwtjes worden strak in handen gehouden. En passant wordt vermeld dat de gasten tijdens de receptie al de overheerlijke hapjes gepresenteerd krijgen die in Nederland pas tijdens het avondfeest op tafel komen. Want Vlamingen weten nu eenmaal hoe je feest moet vieren...

Een kil gevoel bekruipt me als ik naar de enigszins gespannen feestvierders kijk. Van genieten lijkt geen sprake. Uiterlijk vertoon en materialisme voeren de boventoon. En het ligt niet aan het feit dat bij ieder evenement de prijs in guldens genoemd wordt (leuk, dat willen Hollanders toch altijd weten!) dat men bij het zien van het leven van de Vlaming, waarschijnlijk liever gewoon 'gezellig' thuis blijft.