Een middel tegen de Big Brothers?

Fijnmazige, onzichtbare vangnetten van financiële instellingen die met elkaar samenwerken hangen boven de argeloze consument. Over een paar jaar spartelt iedereen in zo'n net en hoort van de wieg tot het graf bij één van de financiële concerns die in ons land de dienst uitmaken en wikken en beschikken over onze spaar- en pensioengelden. Zij weten meer over het persoonlijk leven van burgers dan bevolkingsregister en belastingdienst. En met hun sponsorgelden bepalen de Big Brothers ook nog wat er aan kunst en cultuur overblijft in ons knusse hospitium.

Die aanbieders van schade- en levensverzekeringen, spaar- en depositorekeningen, kredieten, leningen, beleggingsfondsen, aandelen, obligaties, hypotheken, lijfrenten, pensioenen en andere produkten en diensten weten van de prins geen kwaad: het gaat immers om de noodzakelijke schaalvergroting, hogere efficiency, lagere kosten, synergie, meer kennis en een sterkere positie in het open Europa. Daar profiteert toch iedereen van? Ook de klant. Want die vindt het reuze handig om bij één financiële supermarkt te winkelen. Of niet soms?

Dat moet nog blijken. Niemand heeft gevraagd om die golf van (on)zichtbare samenwerkingsverbanden. En wie wel eens een fusie aan den lijve heeft gevoeld, weet dat de top het snel eens is, maar dat de rest van de samengesmolten ijsbergen elkaar tot het pensioen of eerder vertrek blijft beloeren en bevechten om de beste plaatsen aan de ruif. Synergie? De Klant? Ik eerst!

Kan de klant weerstand bieden aan het (publicitaire) geweld van de Big Brothers, die door hun onderlinge deelnemingen samen ook nog bijna één grote familie vormen? Moet dat dan? Kan je niet gewoon vertrouwen op de raad van adviseurs en verkopers? Natuurlijk kan dat, maar een medewerker in dienst van een aanbieder kan geneigd zijn het belang van zijn klant niet voor de volle 100 procent voorop te stellen.

Eigenlijk kan de klant zijn belangen best zelf behartigen. Dat is het uitgangspunt van persoonlijke financiële planning, een methode waarin de (toekomstige) bezittingen, vorderingen, schulden en verplichtingen van een gezin of individu worden verzameld en gerangschikt in de vorm van een balans. Links de bezittingen (inkomsten, tegoeden, effecten, waarde eigen zaak, huizen, etcetera) en vorderingen (erfenissen, toekomstige pensioenen levensverzekeringuitkeringen, inkomsten en voorzieningen voor nabestaanden). En rechts de hypotheekschulden, leningen, verplichtingen aan kinderen, ouders of anderen. Zo kom je tot een positief of negatief vermogen, een overschot of tekort.

Waarom is die moeizame berekening nuttig? Bij voorbeeld omdat mensen meer oog hebben voor de linkerzijde van hun balans, de bezittingen, dan voor de schulden, en zich daardoor rijk wanen en meer uitgeven en verplichtingen aangaan dan verantwoord is. Of er veel beter voorstaan dan zij altijd dachten.

Zo'n balans is niet meer dan een foto van het vermogen op een bepaald moment. Financiële planning gaat verder en stelt vast wat er met dat vermogen in de toekomst kan (risico's) en moet (rendement) gebeuren. Op die manier gesteld, lijkt het op de werkwijze van vermogensbeheerders: balanceren tussen risico en rendement. Er zijn twee redenen waarom er behoefte is - of zou moeten zijn - aan dit soort planning: mensen bezitten steeds meer, door inkomsten en erfenissen, en leven langer. Dat moet je in de gaten houden, want een ander doet het niet voor je.

Na het opstellen van de balans is de volgende stap na te gaan welke risico's het gezin of individu loopt, hoe groot de schade kan zijn en hoe nadelige effecten te ondervangen zijn.

Een voorbeeld van een gezin met een kostwinnende vader, een moeder en twee schoolgaande kinderen. Het bedrijf waar vader in loondienst werkt, draait niet meer zo goed en vader staat ineens met twee jaar salaris op straat. Dat risico kan je lang van te voren overdenken: de inkomsten houden op, de kinderen kosten steeds meer en de vaste lasten van de hypotheek en autolening blijven drukken op het budget. Hoe los je dit probleem zo goed mogelijk op?

Begin bij het begin: aanvechten van het ontslag en het bedingen van een goede afvloeiingsregeling. Steun van een rechtsbijstandsverzekeraar of een advocaat ligt voor de hand. De volgende stap is het vinden van een nieuwe baan. Dat gaat beter en sneller wanneer je doorlopend de markt volgt en een goed idee van de eigen kansen hebt. Zo wandel je met een specifiek risico door alle zaken heen om de gevolgen zelf (en niet via een produktenverkoper) te ontdekken en te beperken. Dat hoort bij financiële planning.

(Wordt vervolgd)