Disney's Eurosprookje ster van de Franse beurs

PARIJS, 11 april. Na een spetterende show met sterren als Cher, Tina Turner en Elton John en Disney-vedetten, die vanavond in meer dan tien landen rechtstreeks wordt uitgezonden, en een promotiecampagne in heel West-Europa, gaat zondagochtend Euro Disney voor het publiek open. Het "Magic Kingdom' van de Walt Disney Company nabij Parijs verwacht dan de eerste van de elf miljoen bewonderaars van Mickey, Minnie en Donald Duck, waarop de onderneming het eerste exploitatiejaar rekent.

De 225.000 houders van aandelen Euro Disney, merendeels Fransen, konden enkele weken geleden al een klein feestje vieren. Het aandeel Euro Disney werd op 19 maart opgenomen in de exclusieve club van beurswaarden waaruit de Parijse beursindex CAC 40 is samengesteld - ter vervanging van Perrier, de trots van het Franse mineraalwater, dat eigendom van het Zwitserse Nestlé-concern is geworden. Negen dagen eerder bereikte de koers van Euro Disney in Parijs het record van 164,30 franc per aandeel dat in oktober 1989, in Londen en Parijs, voor het publiek tegen 72 franc werd uitgegeven terwijl de nominale waarde slechts 10 franc bedraagt.

Woensdag was de koers van Euro Disney gezakt tot 141,50 franc. Dat is misschien een slecht voorteken, ook al wijzen beursanalisten erop dat de waarde nog steeds ongeveer honderd keer hoger is dan de verwachte winst per aandeel over het boekjaar 1991-1992, dat in september wordt afgesloten. Euro Disney hoopt in die periode een omzet van tegen de zeven miljard francs te kunnen boeken. Zes miljard francs is het minimum om in het eerste jaar het "dode punt' te halen van de eerste fase van het project, waarmee in totaal een investering van 22 miljard franc (ruim 7 miljard gulden) is gemoeid.

De eerste fase betreft 55 van de 1943 hectare die voor Euro Disney zijn gereserveerd in Marne-La Vallée, een gebied van ruim twintig gemeenten ten oosten van Parijs. De vijf themaparken die hier zijn verrezen (Main Street USA, Frontierland, Adventureland, Fantasyland en Discoveryland) kostten alleen al 12 miljard franc. Tevens zijn zes drie- en viersterrenhotels met in totaal 5.200 kamers gebouwd, die Euro Disney zelf exploiteert. Er is ook een kampeerterrein met 414 bungalows en een parkeerterrein van 50 hectare voor 12.000 auto's. Op dit complex, dat in oppervlakte een vijfde van de stad Parijs beslaat, werken 12.000 mensen, "cast members' in Disney-taal, voor circa 70 procent Fransen. Euro Disney kan 70.000 bezoekers per dag verwerken.

The Walt Disney Company, de moedermaatschappij die in de VS in Orlando (Florida) en bij Los Angelos twee Disney-parken exploiteert, heeft slechts 1,25 miljard franc "eigen geld' in Euro Disney geïnvesteerd dankzij de ingenieuze opzet van financieel directeur Gary Wilson. Behalve de aandeelhouders leverden banken en grote institutionele beleggers de rest van het benodigde kapitaal. De waardedaling van de Euro Disney-aandelen wordt in Parijs vooral toegeschreven aan winstnemingen, die mede zouden zijn bevorderd door een recent rapport van de Amerikaanse beursanalist Goldman Sachs die erop wees dat Walt Disney dividend eerst aan zichzelf uitkeert alvorens andere aandeelhouders aan de beurt komen.

De Franse staat die in 1987 met Disney in zee ging - Euro Disney is de grootste buitenlandse investering ooit in Frankrijk gedaan - droeg het zijne aan de financiering bij. De (nationale) Caisse des Dépôts verstrekte een lening van 4,4 miljard franc (over twintig jaar) tegen de zeer lage rente van 7,85 procent. Op de toegangsbewijzen die Euro Disney op zondag verkoopt, wordt slechts 5,5 procent btw geheven in plaats van 18,6 procent normaal.

De staat, de Parijse metro (RATP) en de regio investeerden 928 miljoen franc in de verlenging van een snelle "suburban' RER-trein die nu in het Disneypark zijn eindpunt heeft. Voorts is 760 miljoen franc uitgegeven voor de aanleg van autowegen en een spoorbaan voor de fameuze TGV die in 1994 in Euro Disney zal aankomen.

Omdat de betreffende RER-lijn op weekdagen al zwaar belast is en vele duizenden Disney-gangers daar nog bij zullen komen, gaan de treinbestuurders zondag in staking, wat in Frankrijk als een normale gewoonte geldt om protest te uiten. Ook Euro Disney zal daarmee moeten leren leven, en dat geldt in het bijzonder de werknemers. Euro Disney heeft zijn "cast members' verplicht in eigen vervoer te voorzien als de RER staakt.

Bij de aanleg van Euro Disney in de eerste fase waren 1.700 bedrijven met ongeveer 10.000 werklnemers betrokken en daarmee was dit project het grootste ooit in Frankrijk uitgevoerd. De tweede fase, die deze zomer begint, omvat de bouw van duizend woningen, goedkope hotels (2.700 kamers), kantoren met 70.000 vierkante meter vloeroppervlakte en een tweede attractiepark van MGM-filmstudio's zoals bij Los Angeles - totale investering 17 miljard franc. Voorts komt er een congrescentrum (35.000 vierkante meter). Met al deze voorzieningen hoopt Euro Disney Marne-la-Vallée te kunnen verkopen als een "resort' zoals Orlando in Florida, waar niet alleen de jeugd en de ouders maar ook de "derde generatie' (de "silver market') aan haar trekken kan komen. Tenslotte moeten de hotels en de attractieparken ook publiek trekken in de herfst- en wintermaanden als het weer minder aangenaam is.

Het weer, de vervoersproblemen en de hoge prijzen voor entree en hotels, maar ook voor consumpties in het park hebben de laatste weken tot een zekere scepsis geleid die in de daling van de overgewaardeerde Euro Disney-aandelen (14 procent in een maand) tot uitdrukking komt. Een week geleden kregen duizenden Fransen die te gast waren van IBM, Esso en Nestlé - de drie grote sponsors van Euro Disney - een voorproefje van wat misschien miljoenen bezoekers te wachten staat. Soms moesten ze drie kwartier wachten om de "piraten uit de Caraïbische Zee' of het kasteel van de Schone Slaapster te kunnen bekijken. Anders dan in Amerika geldt wachten in een rij in een Latijns land als Frankrijk als een bewijs van slechte organisatie. Het geduld raakt hier snel op, ook al zijn de "cast members' van Euro Disney een en al glimlach, zoals hen is geleerd.

Een uitstapje naar Euro Disney is financieel minder sprookjesachtig dan de beroemde attracties waarvan kinderen dromen. Een toegangsbewijs voor een dag kost 225 franc (75 gulden) voor bezoekers ouder dan twaalf jaar. Kinderen betalen 150 franc (50 gulden). Peuters tot twee jaar hebben gratis toegang.Parkeren kost 30 franc (10 gulden) voor een auto. Met de RER (trein) kost een retour vanuit Parijs naar Euro Disney 62 franc. Kamperen kost 270 franc (90 gulden) per nacht per tent.

Een kamer in het goedkoopste hotel, Santa Fe, kost 750 francs in het hoogseizoen (250 gulden) en 550 franc (180 gulden) in het laagseizoen. Het Disneyland Hotel, het duurste, berekent 1950 franc (650 gulden) of 1300 franc (430 gulden) per kamer, afhankelijk van het seizoen.