Twijfel over rechtsgang blijft na Amerikaanse veroordeling van Noriega; Dubieus proces voor een "oneerlijke agent'

WASHINGTON, 10 APRIL. De veroordeling van de voormalige Panamese dictator Manuel Noriega is het enige succes waar president Bush na zijn inval in Panama in 1989 op kan bogen. In de "oorlog tegen de drugs' zijn weinig andere overwinningen behaald.

De Amerikaanse justitie heeft al het mogelijke opgeofferd om Noriega in de gevangenis te krijgen. Ambtenaren van Justitie hebben de neus dichtgeknepen en andere drughandelaars miljoenen dollars betaald, vrijuit laten gaan, strafverlichting of immigratiekaarten voor familieleden gegeven, opdat ze maar tegen Noriega zouden getuigen. Het zou Bush zeer in verlegenheid hebben gebracht als Noriega na een militaire inval en een procedure van zeven maanden vrijuit zou zijn gegaan.

Toch heeft de gevangenneming van Noriega weinig tegen de toevloed van drugs geholpen. In Panama is sinds Operation Just Cause de drughandel “verdubbeld” en heeft de handel in zwart geld “gebloeid”, zo concludeert een recent rapport van de Amerikaanse Rekenkamer. De Amerikaanse onderzoeksjournalist John Dinges schrijft in zijn boek Our Man in Panama dat de toename van de drughandel via Panama vooral te wijten is aan de ontbinding van het politie-apparaat sinds de val van Noriega. De nieuwe regering-Endara zou niet langer effectief kunnen optreden tegen de zware jongens. Noriega had de politiemacht goed in de hand. Na 1984 is hij onder Amerikaanse druk gaan optreden tegen de drughandel in zijn land.

Gisteren werd Noriega alleen veroordeeld voor strafbare feiten van vóór 1985. De hem na die tijd ten laste gelegde feiten zijn niet bewezen verklaard. Op het moment dat de Amerikaanse troepen Panama binnenvielen was Noriega dus niet betrokken bij cocaïnehandel. De vijftig kilo cocaïne die generaal Max Thurmond in Noriega's huis meende te hebben gevonden bleek later bloem te zijn.

Door de activiteiten van Justitie in Miami in de afgelopen jaren is de invoer van drugs in het zuiden van Florida weliswaar flink afgenomen, maar die heeft zich eerder verplaatst naar steden als Houston, Los Angeles en New York. Volgens professor Bruce Bagley van de universiteit van Miami blijft de handel een monster waar snel nieuwe koppen aangroeien zodra er een paar zijn afgeslagen.

Na de gevangenneming van enkele leiders van het agressieve cocaïnekartel van Medellin, onder wie de Colombiaan Pablo Escobar, heeft het concurrerende kartel van de stad Cali zich de positie van marktleider verworven. Dit is vooral gespecialiseerd in gewiekste zakelijke transacties. In Amerika is het aantal druggebruikers niet afgenomen.

Amerikaanse militaire specialisten en adviseurs hebben de oorlog tegen drugs zonder veel succes uitgebreid naar het platteland van Peru, Bolivia en andere landen. Het is een belangrijke defensietaak van na de Koude Oorlog geworden. De begrotingspost voor dit jaar is 1,2 miljard dollar. Amerikanen trainen Boliviaanse militairen, die hun kennis na hun afzwaaien aanwenden voor de bewaking van de drugproducenten. Amerikaanse militairen vernietigen oogsten, maar dat heeft slechts een tijdelijk effect, omdat er geen andere lucratieve gewassen of verdere economische ontwikkeling voor in de plaats komen.

Tegen deze achtergrond was het proces tegen Noriega een nietige vertoning. De belangstelling van de pers was al snel weg. Van de met veel lawaai aangekondigde openbaringen van Noriega over het CIA-verleden van president Bush kwam niets terecht. Belangrijke stukken mochten niet worden gebruikt omdat ze geclassificeerd waren.

De overheid gaf wel toe dat Noriega 320.000 dollar had gekregen van de CIA. Verder kon de CIA-waarnemer zich gedurende de zeven maanden van het proces vervelen met het oplossen van kruiswoordraadsels. Het is geen nieuwe Iran/contras-zaak geworden. De perstribune was meestal half vol. Noriega zat onbewogen en at veel oreo-koekjes (zwart met witte crèmevulling), die zijn advocaat voor hem meebracht. Hij was nog in goede doen, want zijn drie dochters verschenen geen dag in dezelfde jurk. Alleen werd zijn vrouw Felicidad afgelopen maand gearresteerd, omdat ze in een boetiek knopen van jurken had gestolen.

Noriega was de favoriet van voormalig CIA-directeur William Casey en van overste Oliver North uit het Witte Huis. Toen Bush als CIA-directeur met de belangrijke informant Noriega te maken had, wist hij dat die ook bij drughandel was betrokken. Verder bewijs van optreden en voorkennis van Bush werd buiten het proces gehouden. Noriega was indertijd als een van de weinige Latijns-Amerikaanse leiders Amerika ter wille bij de bestrijding van drughandel. Daarom noemde de openbare aanklager hem een “oneerlijke politie-agent”. Zijn troepen overvielen en sloten een Colombiaans cocaïne-laboratorium in het zuiden van Panama.

CIA-functionaris Donald Winters kwam getuigen dat hij Noriega vaak opzocht om informatie te krijgen over drughandel van Cuba, Nicaragua en El Salvador. Een agent van de Drug Enforcement Administration (DEA) las rapporten voor over hulp van Noriega bij het sluiten van zwart-geldbanken en vervolging van het Medellin-kartel. Het voormalige hoofd van de DEA Frances Mullen verklaarde dat hij nooit geloofwaardige bewijzen had gezien van drughandel door Noriega.

Niettemin betwijfelen weinigen dat Noriega betrokken was bij handel in drugs. Maar de getuigen van de aanklagers tijdens het proces waren op hun minst ongeloofwaardig. Een piloot van een cocaïnevliegtuigje zei dat Noriega voor elke vlucht uit Panama een miljoen dollar kreeg. Noriega's directe assistent, Luis del Cid, zei dat hij honderdduizenden dollars druggeld aan Noriega had gegeven, maar moest later toegeven dat hij nooit keek wat er in de zakken zat die hij aan Noriega gaf. En dan was er Roberto Streidinger, een Colombiaan, die na een wereldwijd onderzoek uiteindelijk werd gevonden in een groot huis in Key Biscayne, vaak gebruikt als decor voor de politieserie Miami Vice. Hij was de oprichter van de luchtvaartlijn van het Medellin-kartel en hij zou Noriega zes Franse danseresjes hebben gestuurd als geschenk.

Carlos Lehder Rivas, veroordeeld wegens het smokkelen van 3,3 ton cocaïne, zei dat Noriega een miljoen dollar per maand verdiende aan het kartel. Lehder heeft Noriega alleen nooit ontmoet en zegt zijn informatie te hebben uit telefoongesprekken met de leiding van het kartel. Bovendien herinnerde hij zich dat de Amerikaanse overheid hem “het groene licht” gaf om cocaïne te smokkelen, als hij via zijn schuilplaats op de Bahama's wapens naar Nicaragua liet vervoeren. De aanklager moest hier meteen protesteren en ondergroef zo zijn eigen getuige.

Het was dan ook een meevaller voor Bush en de aanklagers dat Noriega nog op acht van de tien overgebleven ten laste gelegde feiten werd veroordeeld. De advocaten van Noriega gaan nu in hoger beroep. Zij beschuldigen de aanklagers van wangedrag, omdat ze gesprekken tussen Noriega en zijn advocaten in de cel hebben opgenomen. Noriega's eerste advocaat bleek later een overheidsinformant. De Amerikaanse justitie is met deze zaak volgens de advocaten ook haar boekje te buiten gegaan. De invasie in Panama en de ontvoering van de dictator zouden tot ongeldigheid van het proces moeten leiden. Het zijn belangrijke argumenten, maar bij het Amerikaanse publiek, verwend door processen over seksueel misbruik, roepen ze weinig andere reacties op dan geeuwen.

Deze Panamezen lieten gisteren hun vreugde blijken over de uitslag van het proces-Noriega. De meesten gingen hun gewone gang. (Foto AP)