Sobtsjak: Rusland komt vloot, Krim en noord-Kazachstan toe

MOSKOU, 10 APRIL. Terwijl president Boris Jeltsin van Rusland en zijn Oekraïense collega Leonid Kravtsjoek hun conflict over de voormalige Sovjet-vloot in de Zwarte Zee in goede banen proberen te leiden, heeft burgemeester Anatoli Sobtsjak van St. Petersburg gisteren olie op het vuur gegooid.

Jeltsin en Kravtsjoek besloten hun wederzijdse decreten, waarin ze de vloot onder hun respectievelijke bevel hadden geplaatst, op te schorten in afwachting van de resultaten van een parlementaire "verzoeningscommissie' die een uitweg moet zien te vinden uit het meningsverschil tussen de twee belangrijkste nucleaire mogendheden binnen het GOS. Intensief telefonisch overleg tussen Jeltsin en Kravtsjoek was daaraan vooraf gegaan.

Tegelijkertijd opende Sobtsjak de aanval op Jeltsin die onvoldoende aandacht zou besteden aan de “verdediging van de nationale belangen”. Volgens Sobtsjak, die wordt gezien als een der voorlieden van de democratische beweging en adviseur is van de Russische president, dient de Russische regering korte metten te maken met de claims van kleinere deelstaten op Rusland. Niet alleen de vloot in de Zwarte Zee moet geheel onder Russische vlag komen maar ook het schiereiland Krim - sinds 1954 onderdeel van de Oekraïne - moet door Moskou worden opgeëist, net als De noordelijke provincies van Kazachstan. “De leiding van Rusland moet niet langer toegeven aan de uitdagingen van de andere Gemenebest-landen maar openlijk opeisen wat Rusland gedurende de totalitaire Sovjet-periode heeft verloren”, zo zei hij.

Met deze harde uitspraken heeft Sobtsjak het voorlopige akkoord tussen Jeltsin en Kravtsjoek onder druk gezet. In de Oekraïne gebeurde gisteren bovendien iets vergelijkbaars. Het parlement in Kiev eiste van Kravtsjoek dat hij op de komende top van het GOS in Tasjkent de positie van opperbevelhebber Sjaposjnikov ter discussie zal stellen. Volgens de Oekraïense volksvertegenwoordiging heeft Sjaposjnikov, die deze week het voortouw had bij de oekaze van Jeltsin om de Zwarte Zeevloot onder Russische jurisdictie te plaatsen, zich “onverantwoordelijk en illegaal in de interne aangelegenheden van de Oekraïne gemengd”.

Het parlement nam bovendien een resolutie aan waarin werd vastgelegd dat de op Oekraïense bodem gestationeerde kernwapens alleen onder internationale controle mogen worden ontmanteld. Deze motie was in strijd met de afspraak die Jeltsin en Kravtsjoek eerder dit jaar maakten.

In het Volkscongres gaan de debatten over Jeltsins hervormingen over het economische hervormingsbeleid in volle hevigheid door. Het Volkscongres wees gisteren een kritische motie over de regeringspolitiek af, een motie die zou hebben kunnen leiden tot het aftreden van vice-premier Jegor Gaidar (de architect van de "shock-therapie') en diens kabinet, maar de nieuwe afgezwakte versie die vanmorgen wel werd aangenomen, heeft Jeltsins goedkeuring evenmin kunnen wegdragen. Jeltsin liet wel weten bereid te zijn als premier af te treden en binnen drie maanden een opvolger aan te wijzen.