Een tijdje op proef in een Fries huis

De woningbouwcorporatie "Dongeradeel' experimenteert in Friesland met "proefwonen' op het platteland. Op die manier hoopt de corporatie de leegstand tegen te gaan in de dorpen in de noord-Friese gemeente Dongeradeel.

DOKKUM, 10 APRIL. W. Brugman uit Soest kocht eind vorig jaar een huis aan de M.F. Loanstrjitte in Metslawier en hij heeft er nog geen dag spijt van gehad. Hij heeft een tuin aangelegd en een schuur gebouwd. “De Friezen zijn een prachtig en gemoedelijk volk”, zegt Brugman, wiens woongenot in Soest verpest werd door de criminaliteit. “Ik moest mijn vrouw altijd brengen en halen als ze weg wilde.” Toen Brugman kwam wonen in de Loanstrjitte stonden er acht huizen leeg. Inmiddels zijn er vijf verkocht.

Metslawier is niet het enige dorp in Friesland dat kampt met leegstand. Bij diverse dorpjes staan grote borden om passanten, die naar het nabijgelegen Lauwersmeergebied of vanaf Lauwersoog naar Schiermonnikoog reizen, te attenderen op de voordelen van het "Wonen in ons dorp' en wijzen op de relatief goedkope bouwkavels. Wie een koopwoning zoekt, krijgt bijvoorbeeld bij makelaar Roos in Dokkum een lijst van 70 à 80 huizen waaruit hij kan kiezen.

De grote leegstand in Dongeradeel wordt veroorzaakt door een dalende werkgelenheid als gevolg van de schaalvergroting en de mechanisatie in de landbouw. Grote boerenbedrijven hebben geen behoefte meer aan "boerenarbeiders'. Bovendien vertrekken de beter opgeleiden naar Leeuwarden of naar de Randstad, omdat een passende werkkring ontbreekt.

Om de leegstand te lijf te gaan is de woningcorporatie "Dongeradeel' begin dit jaar begonnen met het tijdelijk verhuren van "proefwoningen' waar belangstellenden het leven op het platteland kunnen ervaren. De corporatie heeft vijf proefwoningen die minimaal een week en maximaal vier weken worden verhuurd tegen 200 gulden per week. De bewoners kunnen zo op hun gemak alle te koop aangeboden woningen in de omgeving bezichtigen.

“Voorheen reden potentiële kopers uit het westen een weekend hier naar toe en overnachtten in een hotel, maar ze konden lang niet alle woningen bekijken. Nu kan dat wel. De woningen staan allemaal open, dus ze kunnen zo naar binnen”, legt directeur N. Zondervan van de woningcorporatie uit. Hij noemt het experiment een noodgreep. “We hebben van alles geprobeerd om de woningen verhuurd te krijgen. Huurverlaging, bijvoorbeeld, maar dat gaf scheve gezichten bij andere bewoners. Ook hebben we op beurzen gestaan in Amsterdam en Oldenburg, maar het hielp niets.”

De belangstelling voor het proefwonen is groot. Vanaf januari togen dertig mensen met bestek, pannen en een slaapzak naar Noord-Friesland voor een tijdelijk verblijf in een woning in één van de pittorekse dorpjes. Tot oktober zijn alle proefwoningen volgeboekt. Elf woningen zijn inmiddels verkocht. Het zijn voornamelijk 55-plussers uit de rest van het land, die een woning op proef huren.

De woningcorporatie Dongeradeel bezit 4.000 woningen, 2.500 in de hoofdstad Dokkum en 1.500 in de 26 omliggende dorpjes. Er staan 120 woningen leeg, een schadepost voor "Dongeradeel' van ruim een miljoen gulden per jaar. Daarom is besloten de voormalige huurwoningen te koop aan te bieden. De huizen, die een boekwaarde hebben van 140.000 gulden, worden voor de helft van dat bedrag verkocht. Het proefwonen moet het aantal kopers vergroten. Zondervan gaat er vanuit dat tien tot vijftien procent van de huurders naar Friesland zal verhuizen.

T. Spoel uit Den Haag heeft net een proefwoning betrokken in het terpdorpje Ee, in het oosten van de gemeente. In de woonkamer ligt keurige grijze vloerbedekking en er staat een witte eethoek. In de hoek van de kamer staat een kleurentelevisie en aan de muur hangen moderne schilderijen.

Spoel vindt de woning prachtig. “Ik had al 20 jaar het idee om op het platteland te gaan wonen”, vertelt hij. “De rust en ruimte trekken me aan. In Den Haag woon ik in een goeie buurt, maar de auto's verpesten het.” Spoel verwacht dat het plattelandsleven gemoedelijker en rustiger zal zijn. Of hij koopt weet hij nog niet. “Ik ga niet over één nacht ijs. Desnoods kom ik in oktober terug.”

Het dorpsleven in Dongeradeel ondervindt voordeel van de nieuwe bewoners, die zich vaak vol geestdrift in het verenigingsleven storten of een bestuursfunctie op zich nemen. “De Hollanders (het Friese woord voor westerlingen) passen zich geweldig aan”, meent C. Sijtsma uit Niawier. “Ze doen aan alles mee in het dorp. Ze hebben zich zelfs al laten inschrijven bij de begrafenisvereniging, want ze willen hier nooit meer weg.”