Aanleg van 's werelds grootste dam stuit op veel bezwaren

PEKING, 10 APRIL. Ondanks de goedkeuring door China's Nationale Volkscongres van het plan om de grootste stuwdam ter wereld in de Yangtse-rivier te bouwen zal het wellicht nog jaren duren voordat met de bouw van het multi-miljarden project wordt begonnen. Dit zei China's minister van waterstaat Yang Zhenhuai in de nasleep van de congreszitting, die het ten minste 20 jaar durende mammoet-project eind vorige week aannam met 1.767 stemmen voor en een ongewoon hoog aantal van 177 tegenstemmen en 664 onthoudingen.

Volgens de minister zijn verdere technische studies nodig, moeten ontwerpen verder worden uitgewerkt, moet de evacuatie van ongeveer een miljoen mensen in detail worden geregeld en moeten financiële kwesties nader worden bezien. De totale kosten van het project worden op 57 miljard yuan (ruim 10 miljard dollar) geschat. De dam van 185 meter hoog met een opslag-capaciteit van 17.68 miljard kw en een genereer-capaciteit van 84 miljard kwH per jaar moet worden gebouwd in het gebied van de drie spectaculaire rotsengten in de 6.300 km lange rivier ten westen van de stad Yichang in de centrale provincie Hubei.

De dam zou de frequente, desastreuze overstromingen in de rivier moeten beteugelen en de rivierscheepvaart zodanig verbeteren dat de miljoenenstad Chongqing in de aangrenzende provincie Sichuan voor oceaanvarende schepen tot 10.000 ton toegankelijk wordt. De keerzijden zijn echter de hoge kosten, die voor een project met zo'n lange bouwtijd aanmerkelijk boven de budgetten zullen uitgaan en de evacuatie van een miljoen mensen uit het dal waar het stuwmeer moet komen. Bovendien kan de verzilting in het 600 km lange, 175 meter diepe meer tot allerlei onvoorziene gevolgen zoals aardbevingen en landverschuivingen leiden. Verder zijn er ook nog aanzienlijke ecologische nadelen, zoals voor de zeldzame Chinese steur, die dicht bij de bronnen van de rivier in Qinghai en Tibet paait, maar na de aanleg van de dam niet meer stroomafwaarts kan zwemmen.

Bezwaren tijdens de volkscongresdebatten kwamen vooral van afgevaardigden van de 13 miljoen inwoners tellende stad Chongqing. Zij hadden hun eigen experts aangetrokken die hebben berekend dat er in de stad over 40 tot 80 jaar 520 van de 700 havenkades onder water zullen staan, omdat zich dan negen meter sedimentatie in de rivier heeft opgepot. Andere tegenstemmers wierpen tegen dat China zo'n project nu niet meer moet bouwen omdat de praktijk van het bouwen van reuzendammen in de hele wereld al vaarwel is gezegd en er goedkopere en veiligere alternatieven zijn. Een militair bezwaar is dat de dam in oorlogstijd gemakkelijk doelwit van een luchtaanval, zelfs van een kernbom, kan worden, waardoor heel centraal China in één klap verwoest zou kunnen worden.

De felste oppositie werd gevoerd door Huang Shun-hsing, ex-burgemeester van Taitung in zuidelijk Taiwan die in 1985 naar China overliep. Huang is agronoom en ecoloog. Hij bezwoer het congres dat China zich met dit project in het onbekende zou storten omdat nog nooit in de geschiedenis een dam met een stuwmeer van 600 km lengte is gebouwd. Hij bepleitte hartstochtelijk nieuw uitstel, maar werd door voorzitter Wan Li de mond gesnoerd. De zogenaamde "hydro-energie lobby' waarvan premier Li Peng een van de voormannen is duldt geen verder uitstel meer, omdat volgens financiële experts elk jaar uitstel 540 miljoen yuan (180 miljoen gulden) kostenstijging betekent. De regering zal het project financieren door een mengsel van obligatie-leningen, buitenlandse credieten, met name van de Wereldbank en inkomsten uit bestaande hydro-energiestations. Na negen jaar zal de dam beginnen met het genereren van energie en de resterende bouwtijd, onder andere van de gigantische sluizen en scheepsliften, zelf financieren.

In Peking werd deze week een Nederlands-Chinees seminar op het gebied van waterhuishouding gehouden waaraan topadviseurs van de Nederlandse regering, onder wie prof. H.M. Oudshoorn, R.J. Waterman, en andere vooraanstaande experts deelnemen. Het seminar moet leiden tot nieuwe Nederlandse projecten op het gebied van de natte bouw in China. Prof. Oudshoorn meende dat de bouw van de dam geen grotere risico's betekent dan andere grote stuwdam-projecten in de wereld, maar zag geen direct potentieel voor een Nederlandse rol in dit mega-project, omdat dat geen typisch Nederlandse, maar vooral Canadese expertise is. Het Canadese Hydro-Quebec, dat een wereldleider op dit gebied is heeft al een belangrijk deel van de consultancy verricht. Wel zag prof. Oudshoorn in de tweede fase van het project, over tien jaar, een Nederlandse bijdrage op het gebied van de regulatie van de rivier-scheepvaart als gevolg van de bouw van de dam.