Peruanen zijn het allemaal eens met presidentiële coup

LIMA, 9 APRIL. Het lijkt alsof de president en het volk een stilzwijgende afspraak hebben om het buitenland ervan te overtuigen dat de afgelopen dagen geen achteruitgang betekenen voor de democratie in Peru, maar pure winst. “Gaat u vooral de straat op, vraag het de Peruanen”, hield president Alberto Fujimori gisteravond de buitenlandse journalisten voor tijdens zijn eerste openbare toespraak sinds zijn presidentiële machtsgreep.

Eerder op de dag was op straat het vrij monotone verhaal te noteren. “We zijn het allemaal eens met de maatregelen van de president”, zei de 40-jarige werkloze machinebankwerker Eugenio, gevraagd naar zijn persoonlijke mening over de opschorting van de grondwet en de ontbinding van het Congres. En alsof hij de woordvoerder van zijn stadgenoten was, werden Eugenio's woorden verschillende malen herhaald door andere Limeños. “De mensen hebben me bijna toegeschreeuwd: "Ga door Chinees, wijk niet, breng het corrupte zootje voor het gerecht”', vertelde de uit Japanse ouders geboren president over zijn rondgang dinsdagmorgen door het centrum van Lima.

Corruptie, maar vooral de economische crisis en de hierdoor veroorzaakte werkloosheid, armoede, honger en ziektes als tbc en cholera vormen het dagelijks bestaan voor het overgrote deel van de naar schatting acht miljoen inwoners van Lima. En natuurlijk de bom- en moordaanslagen, de infiltraties en de geleidelijke opmars van de terreurbeweging Sendero Luminoso ("Lichtend Pad'). Wie aan die problemen een einde kan maken, kan rekenen op de sympathie van de Limeños en als dat met de steun van het leger gebeurt, prima. Machinebankwerker Eugenio: “We vragen al lang om een fermer optreden van de strijdkrachten. Ik geloof dat Fujimori nu beter dan voorheen een einde kan maken aan het terrorisme.”

Zowel Eugenio als de 28-jarige installatietechnicus Gregorio zijn hun vaste werk kwijtgeraakt door de aanhoudende economische recessie in Peru. Beiden besturen, net als duizenden anderen - onderwijzers, bankemployés, politie-agenten - een gehuurde oude Volkswagen-kever door het centrum van Lima op zoek naar vrachtjes. Met Gregorio gaat het naar Villa El Salvador, een van de marginale wijken in het zuidoosten van de Peruaanse hoofdstad. Gregorio wil vooral weg uit Peru, net als zijn vier broers die hem zijn voorgegaan langs de illegale route via Panama en Mexico naar de Verenigde Staten.

Villa El Salvador is de afgelopen maanden getuige geweest van een van de grootste problemen voor president Fujimori: de uitbreiding van de terreurdaden van Sendero Luminoso in de hoofdstad. Voor de ingang van het stadskantoor van deze deelgemeente herinnert een spandoek met de tekst "Ze hadden haar niet mogen doden' aan de moord enkele weken geleden op burgemeester Maria Elena Moyano, die tijdens een openbare bijeenkomst door senderistas werd doodgeschoten en vervolgens werd opgeblazen met dynamiet. Haar begrafenis werd een demonstratie van machteloze woede over de sluipende infiltraties van Sendero in de sloppenwijken van Lima. Voor het oog zichtbaar in Villa El Salvador is de ideologische graffiti van de maoïstische terreurbeweging die de krottenbewoners voorhoudt dat “het revisionisme” moet worden bestreden.

In een van de krotten wijst de 26-jarige Claudia, moeder van drie kinderen en verzorgster van haar drie minderjarige broertjes en zusjes, op een stapel in plastic zakken verpakte poedermelk. De melk is een schenking van het gemeentelijk programma Vaso de Leche, dat probeert zuigelingen en jonge kinderen in elk geval één glas melk per dag te geven. De uitvoering van het programma is in handen van de sloppenbewoners zelf, van de vrouwen althans.

Claudia moet dagelijks melk aanmaken voor 69 kinderen binnen het deel van de wijk waarvoor zij verantwoordelijk is. Maar ook een glas melk maken valt onder “revisionisme” of andere voor Sendero verwerpelijke activiteiten. Vaso de Leche is in maoïstische ogen een organisatie die, evenals andere zelfhulpgroepen van Lima's aller armsten, de spoedige komst van de revolutie belemmert. Leidsters van deze groepen, zoals Maria Elena Moyano, zijn de afgelopen maanden met tientallen het dodelijk slachtoffer van Sendero geworden of wegens de aanhoudende bedreigingen het land ontvlucht.

Claudia haalt haar schouders op, als haar wordt gevraagd of de maatregelen van Fujimori een verbetering kunnen betekenen in de strijd tegen Sendero. “Ach, we hebben al zoveel meegemaakt. We zullen het wel zien.” Over het lot van de Peruaanse parlementariërs kan ze zich niet echt druk maken. “Ze zijn allemaal corrupt.”

Corruptie loopt letterlijk als een spoorlijn door Villa El Salvador. De beruchte Trén Eléctrico, een bovengrondse metro waarvan de bouw ten tijde van president Garcia met Italiaanse steun is begonnen, had de route om de noordelijke sloppenwijken moeten verbinden met de zuidelijke, via het centrum van de stad. Maar de metro is nog altijd niet klaar, miljoenen dollars bouwgeld zijn spoorloos verdwenen en Garcia is sinds zondag ondergedoken.

Juist deze steun uit het buitenland is in gevaar gekomen door de drastische maatregelen van Fujimori. “We moeten een grote schoonmaak in eigen huis houden”, zegt machinebankwerker Eugenio als hij wordt geconfronteerd met dit nadelig effect van de door hem bejubelde presidentiële coup. “Als de hulp niet meer komt, dan is dat de consequentie ervan”, voegt hij er met berusting aan toe.

President Fujimori hoopt uiteraard te voorkomen dat zijn land nu internationaal geïsoleerd raakt. In zijn toespraak gisteravond voor de vereniging van Peruaanse exporteurs, zei hij dat het land graag lid wil blijven van de "democratische familie' op het continent. “Er is hier geen democratie gekortwiekt, maar een dictatuur van nietsnutten en corrupte politici.”

Niet overtuigd was de Amerikaanse ambassadeur in Lima, Anthony Quainton. Handen schuddend baande hij zich na de rede van de president een weg door de verzamelde exporteurs om op een blokkade van verslaggevers te stuiten. “Onze hulp aan Peru blijft opgeschort. We richten ons nu op de aanstaande bijeenkomst van ministers van buitenlandse zaken van de Organisatie van Amerikaanse Staten.