Gekozen ambtenaar

De commentaren van een aantal fractievoorzitters op de uitkomsten van een enquête van deze krant onder honderd leden van de Tweede Kamer hebben tot nu toe geen bijzondere inzichten opgeleverd.

Uitgezonderd die van fractievoorzitter Schutte van het GPV (NRC Handelsblad, 31 maart), die vaststelt dat de politieke compromissen buiten de openbaarheid tot stand komen, niet op de plaats die daarvoor is aangewezen, het parlement. “Het compromis is ... achter de schermen gesloten en mag niet te veel in de openbaarheid worden besproken omdat het dan misschien onderuit wordt gehaald.” Immers, “de regeringsfracties (zien) het als hun primaire taak (...) om het kabinet in stand te houden en het compromis te steunen.” De bezwaren van Schutte worden deels onderschreven door F.J. van der Heijden, Tweede Kamerlid voor het CDA (NRC Handelsblad, 1 april).

Deze problemen zijn niet specifiek voor ons land noch voor deze tijd. J. Habermas constateerde ruim dertig jaar geleden al dat de politieke partijen als staatsorganen functioneren, al behoren zij juridisch tot het terrein van het privaatrecht. Men spreekt daarom wel over een "Parteienstaat'. “Das Parlament wird dadurch zu einer Stätte, an der sich weisungsgebundene Parteibeauftragte treffen, um bereits getroffene Entscheidungen registrieren zu lassen.” Ofwel, in het parlement wordt het toneelstuk opgevoerd dat bereidwillige radio- en televisiecommentatoren als democratische besluitvorming presenteren.

Interessant is dat Van der Heijden de hoop uitspreekt “dat er nog eens rechtstreeks gekozen Kamerleden komen, die zich niet zoveel hoeven aan te trekken van breed gedragen fractiestandpunten ...”. Wie weet wordt de gang naar het stemlokaal nog eens minder zwaar als er, behalve te stemmen, ook iets te kiezen valt.