BBC durft niet zelf te bepalen wat verkiezingsnieuws is

Election 92, BBC 1, 22.55-5.00u.

John Cole, de grijze politiek redacteur van de BBC met zijn knauwend Ierse tongval, lichtte dinsdagavond in The nine o'clock news even zijn bril op om te laten zien dat hij wallen onder de ogen had gekregen van de verkiezingscampagne. Drie weken lang waren zijn werkdagen om zeven uur 's morgens begonnen met de dagelijkse persconferenties van de grote partijen en pas laat in de avond beëindigd, als hij zijn laatste analyse van de dag had gegeven. De oude rot deed er verder overigens niet dramatisch over; dat hoorde er nu eenmaal bij, suggereerde hij. Maar wat was nu eigenlijk de opbrengst van alle inspanningen, die hij en al zijn collega's zich tijdens de campagne hebben getroost?

Doorgaans levert de Britse politiek, omdat ze gebaseerd is op wederzijdse compromisloze vijandigheid, levendige televisie op. De afgelopen weken bevond de BBC zich echter in een buitengewoon kwetsbare situatie. Elke eigen keuze uit het nieuwsaanbod zou als partijdigheid kunnen worden uitgelegd. Waar de NOS het zich tijdens een verkiezingscampagne veroorlooft zelf te bepalen wat nieuws is en wat niet, durft de BBC dat niet aan. Iedere partij kreeg in elk journaal precies hetzelfde aantal minuten en seconden - ook als over die partij die dag niets nieuws te melden viel. Het gevolg was een volstrekte afwezigheid van hiërarchie in de nieuwsfeiten. Op al die persconferenties, elke ochtend, werden hoofdzakelijk propagandapraatjes gehouden. Maar de BBC voelde zich gedwongen er elke dag verslag van te doen.

Die opstelling leidde tot extreme gevolgen. De afgelopen dagen, toen alle feitelijke argumenten al honderd keer waren uitgewisseld en herkauwd, opende menig journaal met als belangrijkste nieuws van de dag: “John Major heeft vandaag gewaarschuwd dat een Labour-zege een ramp voor het land zou zijn, terwijl Neil Kinnock voorspelde dat de recessie onnodig lang zou voortduren onder een nieuw Tory-bewind. Paddy Ashdown herhaalde dat een stem op de Liberal Democrats geen verloren stem zal zijn.” Werkelijk, ik overdrijf niet - zulke volstrekt voorspelbare frasen vormden deze week meer dan eens de opening van het nieuws!

Alle ironie en relativering, waarin de Britten meestal meesters zijn, was uitgebannen. Alles werd serieus genomen. Gisteravond zag men in het BBC-journaal, dat dezelfde John Cole op één dag nog even “exclusieve” interviewtjes had gemaakt met de heren Major, Kinnock en Ashdown. Iedere zichzelf respecterende eindredacteur zou hebben gezegd: “Sorry John, dat zenden we niet uit. Er zit geen letter nieuws in.” Zo niet de eindredacteur van het negen-uur-journaal. Hij zette de drie gesprekjes keurig achter elkaar, alsof het drie uitzendinkjes in de zendtijd voor politieke partijen waren.

Maar vanavond wordt het, godlof, spannend. Na die serviele, angstig neutrale drie weken kan de BBC eindelijk weer fonkelende televisie maken. Er is al een metershoge muur vol computergrafiek en andere elektronica gebouwd, waarop Peter Snow met zijn aanstekelijke enthousiasme elke beweging in het electoraat aanschouwelijk kan maken. Zodra er een significante uitslag binnenkomt, zal dankzij de BBC-techniek de deur van Downing Street 10 openzwaaien om het gezicht van de op dat moment gedoodverfde winnaar te laten zien. “Misschien zien we die deur dus de hele avond open- en dichtzwaaien,” zegt Snow tegen de Radio Times, “met steeds een ander gezicht erachter. It's really all terrific fun.”

Typerend ook, dat vanavond - precies op het moment dat de stembussen dichtgaan, op BBC 2 een aflevering begint van het politiek-satirische panel-programma Have I got news for you. Drie weken lang is zo'n programma taboe geweest, want het zou de objectiviteit immers ernstig in gevaar kunnen brengen. Die verkramptheid wierp opeens een heel ander licht op de in deze streken zo bejubelde BBC.