Sociale onrust

Nederland stakingsland? Argeloze buitenlanders die dezer dagen voet op Nederlandse bodem zetten kunnen het haast niet bevatten. Zijn ze wel in het goede land terechtgekomen? Geen treinen vandaag wegens een staking? Een Amerikaanse echtpaar, zojuist op Schiphol geland, hoort van de NS-staking op de roltrap naar het station. “John, er wordt gestaakt, er rijden geen treinen”, zegt ze tegen haar echtgenoot. En hij: “Wat? Zijn we verkeerd?”

Nederland heeft geen reputatie als land van sociale onrust. De treinen rijden hier doorgaans redelijk op tijd. De vakbonden zijn - eveneens doorgaans - redelijk. Leg buitenlandse bezoekers dan maar eens uit waar het bij de spoorstaking om gaat. Om flexibilisering van de arbeidsvoorwaarden van de dienst Infrabeheer!

Wat zegt u?

Ja, en ook een beetje om geld.

Nederlanders beginnen er een beetje aan te wennen. Het was de afgelopen jaren tenslotte vaker mis bij de NS. We scharen ons mopperend maar braaf in de af en toe tot astronomische proporties aangroeiende files. Na een paar dagen raken we aardig ingespeeld, al blijft het voor veel mensen lastig en lijdt het bedrijfsleven knap schade.

Wat de spoorwegen betreft, rijst steeds meer de vraag of het beeld van Nederland als land van arbeidsrust en discipline nog wel klopt met de werkelijkheid. De spoorwegbonden, maar meer nog hun achterbannen, stellen zich steeds militanter op. Het resultaat van een nacht lang onderhandelen met de NS-directie heeft slechts meer verwarring en chaos tot gevolg. Een deel van het NS-personeel aanvaardt het akkoord, een ander deel besluit "wild' door te staken. Geregelde treinreizigers, hoopvol naar de perrons getogen in de verwachting dat het treinverkeer vanochtend weer op gang zou komen, kwamen vaak bedrogen uit. Ze persten zich ten einde raad maar weer in de overvolle bussen.

Niet alleen om CAO's wordt in Nederland momenteel gestaakt. In het noorden heeft zuivelcoöperatie Friesland Frico Domo het aan de stok met personeel en bonden. Daar richten de acties zich tegen de aangekondigde sluiting van twee kaasfabrieken. Alle zuivelconcerns kampen met overcapaciteit en zijn bezig met ingrijpende saneringen. Bij Frico Domo pikken de werknemers dit niet. Maar de directie van de noordelijke zuivelreus is de actievoerders in eerste instantie te slim af. De aankoop van een grote hoeveelheid buitenlandse melk wordt tijdelijk gestaakt, zodat andere fabrieken van het concern de melk kunnen verwerken die anders in de platgelegde kaasfabrieken terechtkomt. Als het personeel dit ondekt, is de beer los. Grote boosheid natuurlijk en dreiging met uitbreiden van de staking. “Op deze manier zitten de mensen hier voor niets te staken”, zegt een woordvoerster van de Industrie- en Voedingsbond FNV. Dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn!

Maar de furieuze reacties in het Noorden leiden voorshands niet tot explosieve uitbreiding van de staking, tot bezetting of andere harde acties. Ze leiden - hoe kan het anders in de oer-Nederlandse overlegeconomie - tot een gesprek met de directie van Frico Domo. Of de heren maar zo vriendelijk willen zijn er voor te zorgen dat geen druppel "besmette melk' meer in andere fabrieken terechtkomt.

Heel wat anders dan de stoere spoorwegmannen- en vrouwen. Voor de militante NS'ers in Amsterdam hoeft de pet van de vakbondsbestuurder maar net ietsje scheef te staan of hij moet terug naar de onderhandelingstafel. En intussen is het treinverkeer gewoon behoorlijk ontregeld. De ene staking is de andere niet.