Voor het eerst hoog Chinees bezoek aan Japan sinds '89

TOKIO, 7 APRIL. De hoge Chinese bezoeker zou Japan een reuzenpanda schenken, maar besloot er toch van af te zien. Tenslotte is de verhouding tussen China en Japan wegens het Japanse oorlogsverleden nog steeds ongemakkelijk, ondanks de 20ste verjaardag van de normalisering van de betrekkingen en ondanks de zich snel uitbreidende handel tussen beide landen. In plaats daarvan wordt het vijf jaar oude Chinese mannetjesbeest Tong Tong, dat er maar niet in slaagt een Japans vrouwtje in Ueno's Dierentuin in Tokio zwanger te maken, ingeruild tegen de drie jaar oude Ling Ling. Tong Tong mag het in China weer proberen.

Het vijfdaagse bezoek dat Jiang Zeng, de secretaris-generaal van de Chinese Communistische Partij, deze week aan Japan brengt is het eerste van een hoge Chinese partijfunctionaris sinds het bloedig neerslaan door de communisten van de studentenopstand in juni 1989. Japans ondernemerswereld staat te popelen om met China tot zaken te komen en de Chinese communisten willen graag dat keizer Akihito op bezoek komt. Volgens de Japanse media eisen de conservatieven in Peking echter dat de keizer dan ook naar Nanking komt en zijn verontschuldingen aanbiedt voor de “vermeende” wreedheden door het voormalige Keizerlijke Leger. Bovendien zijn er tijdens de recente zitting van het Nationaal Volkscongres moties ingediend waarin 340 miljard gulden schadeloosstelling wordt geëist voor het oorlogsleed dat Japan China aandeed, hoewel die niet in stemming zijn gebracht. Japans keizerlijke hofhouding zou de keizer daarom niet willen laten gaan. China's hernieuwde aanspraak op de Senkaku-eilanden in de Oostchinese Zee, door China de Diaoyu-eilanden genoemd, zou het de regering in Tokio bovendien moeilijk maken zich voor zo'n bezoek in te spannen.

De 66-jarige Jiang wordt in de Japanse pers omschreven als een kleurloze technocraat, die door China's echte machthebber, Deng Xiaoping, als schild wordt gebruikt om zich de conservatieven van het 87 jaar oude lijf te houden.

Jiang had gisteren een ruim twee uur durend gesprek met Japans premier Kiichi Miyazawa. Daarbij heeft Miyazawa de mensenrechten in China en de uitvoer van wapens ter sprake gebracht. China is met twee miljard dollar per jaar de vijfde wapenexporteur ter wereld. Het wilde in november in de Assemblée van de Verenigde Naties niet meestemmen over een door de Europese Gemeenschap en Japan geïnstigeerde resolutie om de uitvoer van conventionele wapens naar probleemgebieden in de wereld te registreren. Japan wil dat China alsnog meedoet aan dit registratiesysteem. Afgelopen herfst verklaarde China dat het de uitvoer van rakettechnologie wilde beteugelen. En vorige maand lieten de Chinese leiders weten dat ze overwegen het nucleair Non-proliferatieverdrag te tekenen.

Jiang op zijn beurt leverde vandaag in een toespraak, die even werd verstoord door drie Chinese dissidenten, kritiek op het Japanse voornemen troepen ter beschikking te stellen aan de vredesmacht van de Verenigde Naties, speciaal voor Cambodja. Een wet daartoe die in december door het Lagerhuis is aangenomen wordt tegengehouden door de oppositie in het Hogerhuis, die daar de meerderheid heeft en die Japans pacifistische grondwet strikt in acht wenst te nemen. Voorts waarschuwde hij impliciet tegen de gevaren van een nieuw Japans militarisme en viel hij landen aan die “hun ideeën of modellen” aan andere willen opleggen.

De Chinese partijleider, die later op audiëntie is ontvangen door de keizer, zou morgen een ontmoeting hebben met leiders uit de Japanse zakenwereld. De Chinees/Japanse handel bedroeg vorig jaar 22,8 miljard dollar en zal naar verwachting dit jaar verder stijgen tot boven de 27 miljard dollar. Japans investeringen in China zullen in 1992 de 1 miljard dollar bereiken. De meeste Japanse investeringen zijn nog van bescheiden omvang, maar op de tekentafels in Tokio liggen plannen klaar voor grootscheepse investeringen in China, dat door Japan wordt gezien als een reusachtig reservoir aan goedkope arbeidskrachten met een groot potentieel aan gretige koopkracht. Concerns als Canon en TDK lopen daarbij voorop. De Chinese regering hoopt dat Japan zal meedoen aan de ontwikkeling van de olievelden in de Taklamakan-woestijn, waar net zoveel olie in de grond zit als in heel Koeweit. Voor dit reuzenproject is 30 miljard dollar nodig en Japan zou daarvan 10 miljard dollar op tafel moeten leggen.

In Tokio zijn 31.000 man politie op de been gebracht om het hoge bezoek ongestoord te laten verlopen. Rechtse extremisten hebben aangekondigd tegen het bezoek van de communist uit China te zullen demonstreren. Dit is de eerste bijdrage van Paul Friese als correspondent in Tokio.