Peruaanse coup

HET ROMMELT in Zuid-Amerika. Enkele weken nadat in Venezuela een militaire poging tot staatsgreep werd gedaan, heeft in Peru burgerpresident Alberto Fujimori dit weekeinde met steun van de strijdkrachten alle macht aan zich getrokken.

De Braziliaanse president, Collor de Mello, heeft vorige week zijn voltallige kabinet vervangen en in Argentinië wil een voormalig putschist, kolonel Aldo Rico, zich volgend jaar kandidaat stellen bij de presidentsverkiezingen.

De verschillen tussen deze landen zijn groot, maar er is een gemeenschappelijke ondergrond voor deze politieke onrust. De economische hervormingen in Latijns Amerika eisen hun tol: de levensstandaard is de afgelopen jaren gedaald en de bescherming van de naar binnen gerichte economie is afgebroken. Nationalisme in naam van het volk, al dan niet in uniform, is dan een gemakkelijke uitweg die past in een lange Latijns-Amerikaanse traditie.

IN PERU komen daar bijzondere omstandigheden bij. "Lichtend Pad', de guerrillabeweging die zich baseert op de geschriften van de marxistische en Indiaanse schrijver José Mariategui, terroriseert het land nu al meer dan tien jaar. Geen enkele regering is in staat geweest een einde te maken aan de aanslagen en moordpartijen die zich inmiddels hebben verplaatst van het afgelegen hoogland naar de arme buurten van Lima. Geregeld worden volksleiders "terechtgesteld' omdat ze zich niet neerleggen bij de maatschappelijke verloedering die Lichtend Pad wil afdwingen ter voorbereiding van de revolutie. Verder heeft Peru een probleem met de coca-produktie, die arme boeren in het binnenland aan een inkomen helpt, maar die het land ondermijnt. De narco-dollars hebben hun corrumperende weg gevonden naar de krijgsmacht, naar de guerrilla, naar de overheid, de politiek en de economie.

DE VERENIGDE Staten hebben onmiddellijk met maatregelen gedreigd als de democratie in Peru plaatsmaakt voor een civiele dictatuur. De democratisering van het Latijns-Amerikaanse continent is een kostbare verworvenheid van de jaren tachtig, die niet het slachtoffer mag worden van politieke onmacht. Maar de machtsgreep van Fujimori geeft aan hoe moeilijk het is om economische liberalisering te combineren met politieke vrijheid in een onstabiele omgeving. Daarmee houdt de paleiscoup in Peru de landen in Oost-Europa en de republieken van de ex-Sovjet-Unie een spiegel voor.