Grote prestaties van deelnemers in opera La Wally

Concert: Radio Symfonie Orkest en Groot Omroepkoor o.l.v. Henry Lewis m.m.v. Stefka Evstatieva en Ghylaine Raphanel (sopraan), Marion van den Akker (mezzo), Kristjan Johansson (tenor), Sigmund Cowan (bariton) en Henk Smit (bas). Programma: Alfredo Catalani, La Wally. Gehoord: zondagmiddag 5/4 Vredenburg, Utrecht. Uitzending: 8 juni 13.03 via Radio 4.

Precies een eeuw nadat de Italiaanse componist Alfredo Catalani zijn opera La Wally voltooide, kon gisteren het Nederlandse publiek eindelijk kennismaken met dit werk, zij het in concertvorm. Al tijdens zijn korte leven had Catalani in zijn eigen land te kampen met onderwaardering en het is zeer de vraag of er ooit een herwaardering van zijn muziekdramatisch werk op gang zou zijn gekomen als niet Toscanini er zijn hart aan had verpand en het voor absolute vergetelheid had behoed. Ongetwijfeld raakte Toscanini onder de bekoring van de trefzekere wijze waarop Catalani een breed scala van heftige emoties muzikaal gestalte kon geven. Dat het door Luigi Illica op schrift gestelde libretto van La Wally met zijn drakerige plot zelfs voor een opera van een onwaarschijnlijke onbenulligheid is, doet niets af aan de muziekdramatische waarde van Catalani's creatie. Er is in het verhaal geen sprake van een zich uit de psychologische gesteldheid der handelende personen ontwikkelend drama met noodlottige afloop. Het is alles toeval en misverstand wat de klok luidt. En als de heldin van het verhaal Wally Stromminger door de wonderbaarlijke redding van haar geliefde Hagenbach dreigt naar een happy ending toe te werken, kan nog alleen een als deus ex machina fungerende sneeuwlawine in de Tiroolse bergen voor het obligate trieste einde van de beide gelieven zorgen.

Laat het muzikale idioom van Catalani invloeden hebben ondergaan van diverse voorgangers en tijdgenoten in Italië, Duitsland en Frankrijk, zijn muziek heeft wel degelijk een strikt persoonlijke identiteit, waarvan het voornaamste ingrediënt is een nimmer aflatend pathos. Ook bij ogenschijnlijk onbelangrijke evenementen zijn grote gevoelens voortdurend in het geding. Met zeldzame virtuositeit weet de componist orkest, koor en vocale solisten steeds weer zo op elkaar te betrekken, dat de ban van het drama nooit wordt verbroken. Kortom: Catalani legt als operacomponist zijn meesterproef af door het meest ongeloofwaardige incident met zuiver muzikale middelen geloofwaardig te maken.

Onder Henry Lewis' dwingende, gepassioneerd-beheerste leiding kwamen alle deelnemers in nauwe onderlinge samenwerking tot sublieme prestaties. De Bulgaarse sopraan Stefka Evstatieva gebruikte haar in alle registers wonderschoon vol geluid voor een nobele, hartverwarmende dramatische expressie. Des te onthutsender klinkt haar snerpende gil op het eind als het noodlot zich via de sneeuwlawine voltrekt. Kristjan Johansson als de jager Hagenbach en Sigmund Cowan als de rivaal Gellner gaven vertolkingen van even bijzonder gehalte. Henk Smits stem lijkt met het klimmen der jaren nog aan expressieve kracht te winnen. In de dubbelrol van Stromminger en bode sloot hij zich moeiteloos aan bij het niveau van de andere sterren. De solisten voelden zich duidelijk geschraagd door het meeslepende entrain van koor en orkest.