Vaarwel Punch

Deze week verschijnt, na 151 jaar, het laatste nummer van het Britse weekblad Punch. Ik heb zojuist het voorlaatste gekocht en het hoge woord moet er meteen maar uit: er gaat niet veel aan verloren. Een blad dat geheel bestaat uit entrefilets in een krampachtig vrolijk stijltje, waarin de spot met pijnlijke precisie evenredig over alle politieke partijen is verdeeld en waarvan de agressieve toon vooral een geforceerde indruk wekt - dat doet, om kort te gaan, hoofdzakelijk denken aan een bar waar alle bezoekers in lolligheid tegen elkaar trachten op te bieden. Na drie kwinkslagen is de vierde al niet leuk meer.

Drie jaar geleden constateerde de huidige uitgever van het periodiek een overmaat aan biological leakage: marketing-jargon voor een verouderd lezersbestand dat langzaam maar zeker afsterft en nauwelijks wordt aangevuld door jongeren. Zo besloot men de toenmalige redactie te vervangen door dertigers, die er een jeugdiger blad van moesten maken. Maar de doelgroep geloofde er niet in en bleef Private Eye prefereren, terwijl de overgebleven ouderen versneld werden weggejaagd door de lawaaiige vormgeving en de als satire bedoelde schreeuwerigheid.

Punch was het blad van de upperclass - en dat had het, zeggen velen nu, moeten blijven. Het ademde de bonhommie van de herensociëteit uit en maakte goedmoedige grapjes, die de status quo van upstairs en downstairs bevestigden. Misschien had het in die gefossiliseerde vorm inderdaad een langer leven gehad. Men kan in Groot Brittannië de klassenmaatschappij nu eenmaal niet straffeloos ontkennen; ze is taaier en onwrikbaarder dan de marketing managers dachten.

Maar de vraag is ook of een blaadje met louter grappigheid nog toekomst heeft, nu elk dagblad en elke zondagskrant ruimschoots van eigen hofnarren is voorzien. De satirische column vervult een commentariërende en amuserende functie in een groter geheel van nieuws en analyse. Los daarvan, en samengevoegd met twintig andere satirische columns, ontstaat het vruchteloze effect van een verjaardagsfeestje waarop uitsluitend moppen worden verteld.

De mopjes van Punch waren in Nederland voornamelijk bekend, omdat ze hier werden overgenomen door divertissementstijdschriftjes als De Lach. Al een jaar of twintig geleden is De Lach opgeheven en niemand heeft het er meer over.