SAM WALTON 1918-1992; De nuchtere koning van de Amerikaanse supermarkt

ROTTERDAM, 6 APRIL. De Amerikaanse multi-miljardair en superkruidenier Sam Walton, met een persoonlijk vermogen van 4,5 miljard dollar één van de rijkste mannen ter wereld, is gisteren op 74-jarige leeftijd in de Verenigde Staten overleden. Zijn Wal-Mart-supermarkten zijn in de VS zo'n begrip dat klanten vele kilometers lang andere winkels negeren om boodschappen te kunnen doen bij Wal-Mart.

De supermarktketen is de grootste in de Verenigde Staten met een omzet vorig jaar van 44 miljard dollar. De ruim 1700 winkels die Wal-Mart vorige maand telde - de keten groeit nog steeds - staan in 43 staten. Dat is een grote spreiding in een land, waar supermarkten sterk regionaal zijn en vaak maar in enkele staten vestigingen hebben.

Het enorme succes verklaarde Walton, die in 1962 begon met een five-and-dime store in Arkansas, zelf uit zijn "non-conformistische en onorthodoxe' aanpak. Hij geloofde heilig in zijn 350.000 werknemers, die hij consequent aanduidde als "mede-ondernemer' en die veel ruimte kregen voor eigen initiatief. “Wij doen voor hen wat wij kunnen. Op hun beurt zorgen zij voor onze klanten en de klanten zorgen weer voor ons”, zei Walton enkele maanden geleden nog. Met zijn tweemotorige vliegtuigje vloog hij zelf van vestiging naar vestiging om met zijn werknemers te praten over problemen en ideeën, waarbij hij niet schroomde op de vloer te gaan zitten.

De Wal-Martwinkels maakten naam met lage prijzen, een goede service en een enorm breed assortiment. De klanten troffen aan de deur iemand die hen vriendelijk verwelkomde en binnen een geautomatiseerde zelfbedieningswinkel compleet met een ver ontwikkeld systeem van barcodes aan de kassa. De klant moest in de brandschone winkel alles kunnen vinden en Walton controleerde dat vaak nog persoonlijk. Ondanks zijn ziekte (botkanker) raakte hij onlangs nog opgewonden toen hij in een winkel een speciale thermosfles zag, die niet in zijn Wal-Mart was te krijgen.

De grote doorbraak kwam begin jaren tachtig, toen de omzet door de 1 miljarddollargrens ging en daarna jaarlijks meer dan zou verdubbelen. De familie Walton, die nu nog 40 procent van de keten in handen heeft, werd daarmee de rijkste familie van de Verenigde Staten, goed voor een totaal van 40 miljard dollar. Begin dit jaar kreeg Walton van president Bush de Medal of Freedom, de hoogste onderscheiding in de VS, omdat “hij meer gegeven dan gekregen heeft”.

Walton is nooit bezweken voor de verleiding om die enorme rijkdom te etaleren. Gekleed als een vrachwagenchauffeur reed hij in een pick-up, het bijna mythische vervoermiddel van het Amerikaanse Zuiden. Toen zijn familie bij de beurskrach ruim 500 miljoen dollar verloor, zei hij schouderophalend: “Het is maar papier”.