"Regenwater als witte steenkool'

WAGENINGEN, 4 APRIL. Als het aan de deelnemers aan het Nationaal Economiedebat ligt, komt er in Nederland een flink aantal milieuheffingen. Aan investeringen in wegen, tunnels en bruggen hebben zij daarentegen geen behoefte.

Dit bleek donderdagavond in Wageningen, waar op de vierde van zeven discussie-avonden van de Stichting Maatschappij en Onderneming (SMO) de thema's milieu en infrastructuur werden besproken. In een eerdere fase van het debat had de oproep om voor deze onderwerpen ideeën aan te dragen tot 48 concrete voorstellen geleid. Dit aantal was bij een schriftelijke consultatie van de deelnemers teruggebracht tot twintig en vervolgens weer tot dertig uitgebreid, doordat organisaties en particulieren nog nieuwe ideeën mochten aandragen.

"Nieuw' tussen aanhalingstekens wellicht; het déjà-vu-gevoel bleek bij degenen die al langer het debat over milieu en verkeer volgen bij het aanschouwen van de 48 bondig geformuleerde voorstellen groot te zijn. Toch waren wel originele ideeën te signaleren. Neem deze suggestie: “Verhef regenwater en afvalwater in hoge flat-, industrie- en kantoorgebouwen tot "witte steenkool': door gebruikmaking van het hoogteverschil kan elektriciteit worden opgewekt ter (gedeeltelijke) zelfvoorziening”. De stelling haalde bij de schriftelijke voorbereiding de top 20 niet. Bij de eerste stemmingsronde donderdagavond viel deze trouvaille af: “Rust, daar waar mogelijk, de geluidswallen langs de snelwegen uit met zonnepanelen ter opwekking van schone zonne-energie”.

Door te drukken op elektronische stemapparaatjes mochten de 65 deelnemers die naar Wageningen waren gekomen hun voorkeuren kenbaar maken. Dat leidde telkens tot een licht geroffel; en reeds in de eerste ronde, toen vijf voorstellen moesten afvallen, sneuvelde een stelling die rechtstreeks van de autolobby afkomstig leek. Zij klonk als een verzuchting en luidde aan het slot: “Realiseer daarom (eindelijk eens) de achterstallige investeringen in wegen, tunnels en bruggen”. De stichting Nederland Distributieland had kort daarvoor nog haar support aan dit voorstel gegeven. Niet via de voorzitter, oud-minister Kroes (zij was verhinderd), maar bij monde van directeur Van Karnebeek. Hij had een van haar gevleugelde uitdrukkingen overgenomen (“dit is bij de wilde spinnen af”), maar dat mocht niet baten.

Na alle stemmingen bleken de variabele milieuheffingen (zonder eisen tot terugsluizing van de opbrengst via lastenverlichting) het hoogst te scoren. Nummer 2 in de top 10 die tot stand moest komen, was een verplichting voor fabrikanten om duurzame consumptiegoederen na afloop van de levensduur terug te nemen (een systeem dat voor auto's al in voorbereiding is). En de top 10 werd een top 11: drie voorstellen eindigden ex aequo op de achtste plaats.

Top Elf Milieu en infrastructuur

Voer een variabele milieuheffing in op vervuilende produkten en diensten, waarvan de hoogte afhankelijk wordt gesteld van de mate waarin het milieu wordt belast. Van alle goederen en diensten zou hiertoe de "vervuilingsgraad' dienen te worden bepaald. (Stichting Natuur & Milieu)

Vervang de Bijzondere verbruiksbelasting op auto's en de Motorrijtuigenbelasting (vaste lasten per jaar) door een budget-neutrale, regionaal gedifferentieerde accijnsverhoging op brandstoffen, waardoor de belasting meer drukt op het gebruik van de auto, waardoor de vervuiler betaalt. (RAI, St. N&M)

Breid ten behoeve van het "Telewerken' (thuis werken per computer of in daartoe speciaal ingerichte kantoren in de woonwijken) de telematica-infrastructuur uit (videotex, beeldtelefoon, tweewegkabel), waardoor het aantal verplaatsingen kan worden gereduceerd. (Nederland Distributieland)

Verruim de dagelijkse openstellingstijden van bedrijven, kantoren, instellingen en winkels met variabele begin- en eindtijden voor de werknemers.(NDL)

Beëindig de bestaande concurrentievervalsing en belast het vrachtvervoer over de weg met de totale kosten van de weg-infrastructuur, zoals ook het railtransport met de kosten van de rail-infrastructuur wordt belast. (St. N&M)

Voer een stringent verbod in op het weggooien van afval op de openbare weg of in de natuur met boetes (zoals in de Verenigde Staten) van ƒ 500,-- tot ƒ 1.000,--. (RAI, Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie)

Verplicht de terugname en verwerking van duurzame consumptiegoederen door de fabrikant/leverancier na afloop van de levensduur van het produkt en stel reparatie van duurzame consumptiegoederen vrij van BTW. (RAI, St. N&M)

Bevorder een zinvol samengaan tussen openbaar en particulier vervoer door de bouw van zgn. "transferia' aan de rand van stedelijke agglomeraties. Daar vandaan kan het verdere transport worden verzorgd door hoogwaardig en frequent openbaar vervoer, waarbij naast het railvervoer vooral ook de mogelijkheden van de (gelede) bus en de fiets (infrastructuur), alsmede het gebruik van elektrische voertuigen meer politieke aandacht dienen te krijgen. (RAI, VNCI)

Realiseer een betere benutting van de huidige infrastructuur door: a. Cabotage (liberalisering van het nationale vervoer waardoor het meenemen van retourlading wordt gestimuleerd. b. Gebruik van telematica. c. Flexibele laad- en lostijden (24 uur per dag). (NDL)

Vervang de vaste tarieven voor de zuiveringsheffing, het rioolrecht en het vastrechtdeel van de waterrekening door één progressieve waterheffing waarvan de tarieven afhankelijk zijn van de gebruikte hoeveelheid water. Vervang het vaste bedrag voor de afvalstoffenheffing of de reinigingsrechten door een progressieve heffing die afhankelijk is van de aangeboden hoeveelheid afval. (St. N&M)

Experimenteer gedurende één maand in een middelgrote stad met een volcontinu systeem van openstelling van alle bedrijven. Leg dit experiment vast op video en bewerk het in een serie televisieprogramma's. Alleen dan kan een groot publiek zich een oordeel vellen over de wenselijkheid van deze methode om files in de spits te vermijden.

Kruis hier de volgens u meest geschikte voorstellen aan (maximaal vijf). Opsturen naar: SMO, POSTBUS 87859, 2508 DG DEN HAAG.