Koppenjacht

Hoe zal ik beginnen? Hoe is het begonnen? Hoe begint iets?

Ik houd van schelpen en fossielen zoeken. Naar pijpekoppen had ik nooit gezocht. Twee jaar geleden had mijn zus er twee gevonden in Ouderkerk. Mijn eerste pijpekop vond ik achter de RAI in Amsterdam. Als er één pijpekop is, zijn er misschien wel meer. “Als er een schaap over de dijk is volgen de andere.” Gewapend met een hark en een schep ging ik op koppenjacht. Er lag een grote berg versgestorte aarde. Ik vond vijf pijpekoppen die keer en ook wat steeltjes (dikke en dunne). Als je vroeger zo'n pijp had, moest je hem soms na een paar keer gerookt te hebben al weggooien. Want pijp werd gemaakt van een soort klei die heel bros was. Je vindt ze nooit heel. Na het schoonmaken zag ik dat ze verschillend waren. De een had een cijfer met een kroontje erboven. Op een andere ontdekte ik een heel klein viooltje (geen bloem!). De derde was gemerkt met twee letters. Steeds ging ik wéér kijken tot ik er geen een meer vond. Toen het een keer hard geregend had, was er wat aarde weggespoeld. Toen vond ik er weer een paar.

Na de grote vakantie wilde ik weer pijpekoppen gaan zoeken op diezelfde plek: Wat zag ik?... gras, gras en nog eens gras!!! Hier moest een bulldozer aan te pas komen. Ik wilde nu wel eens weten hoe oud de pijpekopjes waren. Iemand van de NJBG (Ned. Jeugdbond voor Geschiedenis, waar ik lid van ben) zei: “Ga naar het Pijpenkabinet in Leiden. Neem je eigen pijpekoppen mee. Zij weten er alles van. Het museum is alleen open op zondag van 13.00-17.00 uur.”

Op een zondag (dus) ben ik er naar toe gegaan met de trein met mijn sigarendoos vol pijpekoppen.

Het museum ligt aan de Oude Vest in het hofje Meermansburg. Een hoge kamer met mooie kasten, vitrines vol pijpen van klei gemaakt. Niet alleen Nederlandse pijpen maar ook Indiase, Mexicaanse en Turkse pijpen.

Ik keek mijn ogen uit, zoveel verschillende pijpen van plus minus 1660 tot nu. Er waren ook pijpen met een steel van zo'n 75 cm lang en met gekrulde stelen. Benedict Goes leidde ons rond en heeft ook naar mijn pijpekoppen gekeken. De meeste pijpekoppen van mij kwamen uit de zeventiende eeuw.

De eerste pijpen hadden kleine koppen, omdat de tabak duur was, en dikke stelen met een klein gaatje erin. Dit "rooktunneltje' ontstond door er een strootje in mee te bakken. Ik ging naar huis met twee boeken geschreven door Don Duco. Nu kan ik alle cijfers, figuurtjes en letters daarin opzoeken. In dat boekje las ik dat elke fabriek zijn eigen merkje had (kennelijk zijn er veel fabrieken geweest). Elke pijproker had zijn lievelingsfabriek.

Vorige week ben ik met de achtste groep naar de Schoolkunstdag geweest in Amsterdam. Aan het eind kreeg ik een boekje met alle musea en theaters er in beschreven. Bij het Betty Asfaltcomplex las ik over de "pijpenmarkt'. Die markt was vroeger op het pleintje waar nu de postzegelmarkt is. Uit Gouda kwamen schepen via de Amstel naar de Voorburgwal om daar hun lading Goudse pijpen te lossen, de gracht is nu gedempt.

Oproep, oproep, oproep: Welke bulldozer kan mij bijstaan zodat ik weer kan zoeken gaan??...