Gaidar moet aftreden als minister van financiën; Positie als vice-premier is niet in het geding

MOSKOU, 3 APRIL. President Boris Jeltsin van Rusland heeft zijn vice-premier Jegor Gaidar, de architect van het huidige economische hervormingsbeleid, ontslagen als minister van financiën. Volgens Gaidar zelf heeft dit echter geen consequenties voor zijn positie. Als eerste vice-premier blijft hij verantwoordelijk voor de hoofdlijnen van het macro-economische beleid.

Gaidar is opgevolgd door zijn vice-minister op financiën Vasili Bartsjoek.

Gaidar werd gisteren uit zijn functie als minister van financiën ontheven nog geen dag nadat hij een groot succes had geboekt in de onderhandelingen met de westerse landen. De G-7 (zeven rijkste industrielanden) presenteerde woensdag een hulppakket van 24 miljard dollar voor Rusland. Het Internationale Monetaire Fonds (IMF) had eerder ingestemd met het economisch hervormingsplan, waardoor Rusland binnenkort op kredietfaciliteiten kan rekenen.

Met deze steun zou hij zijn beleid, dat in eerste instantie is gericht op stabilisatie van de roebel, hebben kunnen voortzetten zonder geheel in de knoop te raken met zijn begroting. Die vertoont namelijk nu al een groot tekort. Bovendien heeft het strikte monetaire beleid van Gaidar ertoe geleid dat veel bedrijven op de rand van het faillissement staan. De grote (staats)bedrijven torsen momenteel een schuld van zeshonderd miljard roebel. Gaidar versoepelde vorige maand daarom zijn kredietbeleid door honderd miljard roebel toe te zeggen aan bedrijven in nood, een koerswending die met het te incasseren geld van het IMF voortgezet kan worden. Volgens Gaidar biedt zijn ontslag als minister van financiën, een functie die hem zeer in beslag nam, hem nu eindelijk mogelijkheden om zich met de brede kaders van de economische politiek te gaan bemoeien.

Het ontslag van Gaidar moet dan ook niet gezien worden als een slag in diens gezicht. Met de recente manoeuvre probeert president Boris Jeltsin allereerst het parlement zand in de ogen te strooien. Volgende week komt het voltallige Congres van Volksafgevaardigden in Moskou bijeen. De oppositie, uiteenlopend van gematigd progressief tot nationaal-communistisch, maakt zich op om Jeltsins hervormingsbeleid daar te torpederen dan wel drastisch terug te draaien. Ze heeft het daarbij met name gemunt op het hoofd van Gaidar, die verantwoordelijk wordt gesteld voor de door de prijsliberalisatie veroorzaakte sociale onrust.

Met het ontslag van Gaidar als minister van financiën suggereert Jeltsin nu op voorhand dat hij concessies wil doen. Eerder deze week trad ook zijn juridische rechterhand, tweede vice-premier Sergej Sjachrai, af. De positie van Jeltsins "staatssecretaris' Gennadi Boerboelis, die als chef van de vice-premiers de tweede man van Rusland is, is door de recente chicanes enigszins onduidelijk geworden. Jeltsin verklaarde eergisteren nog dat hij zijn “jonge team” de hand boven het hoofd zou houden. Boerboelis zelf beet in een interview met een weekblad fel van zich af. Maar het gedeeltelijke vertrek van Gaidar illustreert dat dergelijke uitlatingen vaak niet lang beklijven.