Stuk van Oscar Wilde als een openbaar personeelsfeestje

Voorstelling: Lady Windermere's fan van Oscar Wilde door Toneelgroep Amsterdam. Regie: Gerardjan Rijnders. Decor: Hans Klasema. Spel: Chris Nietvelt, Marjon Brandsma, Hajo Bruins, Kitty Courbois e.v.a.. Gezien: 1/4, Stadsschouwburg, Amsterdam. Nog te zien: aldaar t/m 12/4.

Alsof het nog niet opmerkelijk genoeg is dat Toneelgroep Amsterdam deze week twee premières achter elkaar uitbrengt, zijn ze ook nog beide door Gerardjan Rijnders geregisseerd. Aan het begin van het seizoen moesten de voorgenomen regies van de vertrokken regisseur Sam Bogaerts worden geschrapt en toen is spoorslags besloten Liefhebber, een door Rijnders geschreven monoloog over het toneel en de toneelkritiek, en Oscar Wildes Lady Windermere's fan op het repertoire te nemen. Het laatste stuk ging gisteren in première.

Het is een well made play, met een verhaal en een moraal die geen van beide veel om het lijf hebben. Door achterklap daartoe aangezet, verdenkt een gegoede jonge vrouw haar toch tamelijk kersverse echtgenoot van overspel. Met nota bene een lichtekooi. Het overspel bestaat echter niet, de relatie berust op chantage. In het geniep is de overigens weer tot het fatsoen bekeerde verleidster de moeder van de bedrogene en om zijn vrouw een schandaal te besparen betaalt de in werkelijkheid zeer trouwe echtgenoot zwijggeld. Affijn, de verwikkelingen zijn niet van de lucht. Er is veel lijden en misverstand, er is verwijdering en uiteindelijk verzoening. En wonderlijk genoeg dank zij Lady Windermere's waaier blijkt de moeder toch nog een goed mens. En dat alles heeft Wilde uiteraard voorzien van kunstig geformuleerde levenswijsheden.

De enscenering is, net als het besluit het stuk op het repertoire te nemen, het gevolg van een vrolijk soort bravoure. Vele niet-acterende medewerkers - van zakelijk leider Gerrit Korthals Altes tot zijn secretaresse - spelen mee en menige van Wildes society ladies wordt gespeeld door een man. Al die knipogen, gevoegd bij een korte speelperiode van twee weken, maken de voorstelling tot een openbaar personeelsfeestje dat moeilijk geheel en al ernstig valt te nemen.

Een visie op het stuk ontvouwt Rijnders dan ook niet, hij laat het vlot en luchtig spelen in een kaal toneelhuis. Decorontwerper Hans Klasema plaatste her en der wat semi-antieke meubelen, een piëdestal met boeket, een losse schoorsteen naast een vloerkleed en het geheel ziet er nog ambassade-achtig uit ook. Temidden van al die gesuggereerde chic toont Chris Nietvelt als Lady Windermere serieuze rolinleving, op de voet gevolgd door Marjon Brandsma als haar geheime moeder en Mark Rietman als echtgenoot. De talrijke anderen hebben een sfeer van lacherigheid om zich heen die zijn hoogtepunt bereikt tijdens de aankondiging van de gasten op een feestje van de Windermeres.

Kostuumontwerpster Leonie Polak toont dan haar kunnen. We zien Korthals Altes in Schotse rok, arm in arm met casting-director Hans Kemna die een bontstola rond de schouders draagt en een keffertje tegen de boezem, we zien Ramses Shaffy in bloemjurk met een bijbehorende strandtas in de hand en we zien Joop Admiraal in één van zijn vele varianten op het stokoude dames-thema. Eerder dan diepgravend toneel, kortom, krijgt de toeschouwer de interne pret voorgeschoteld van een inmiddels hecht ensemble. Dat borg staat voor een - hoe zeg je dat in zo'n geval - verrukkelijke bonte avond. Vooruit maar.