Ongepoederde operatiehandschoenen tegen verklevingen

De fabrikant van operatiehandschoenen Regent verkoopt vanaf april alleen nog ongepoederde handschoenen. Dat voorkomt verklevingen, claimt de fabrikant.

Hun draagcomfort ontlenen de nieuwe handschoenen niet meer aan poeder, maar aan een laagje Biogel aan de binnenzijde. Biogel is een kunststof waarvan ook zachte contactlenzen worden gemaakt. De handschoenen worden daardoor wel anderhalf keer zo duur. Als heel opererend Nederland overstapt van poeder op Biogel stijgen de kosten van de gezondheidszorg jaarlijks met ongeveer 4 miljoen. Een paar operatiehandschoenen kost met poeder een gulden en met Biogel een gulden vijftig.

De Biogel-operatiehandschoen draagt zeer plezierig, dat is ook bij herhaald huishoudelijk gebruik vast te stellen dank zij het paar handschoenen dat Regent in de persmap stopte.

Maar wat worden patiënt en operatiekamerpersoneel nu wijzer van deze innovatie die de gezondheidszorg 0,01% duurder maakt?

Vanaf het moment dat er serieus wordt gedesinfecteerd en geopereerd, ongeveer een eeuw geleden, gebruikt het personeel in de operatiekamer rubber handschoenen. Aanvankelijk werden de handschoenen nat over natte handen aangetrokken en na gebruik gesteriliseerd door koken. Maar al in de jaren twintig, na de introductie van de droge sterilisatie (met gassen of gammastralen) werden operatiehandschoenen bepoederd, aanvankelijk met talk (fijngemalen magnesiumsilicaat, calciummagnesiumcarbonaat, calciummagnesiumsilicaat en sporen van andere mineralen). Poeder vergemakkelijkte zowel het produktieproces als het aantrekken.

Maar poeder heeft ook nadelen. In 1933 werden zes patiënten beschreven met korrelachtige bolletjes (granulomen) in de buikholte als gevolg van poederinsluitsels in de buurt van een ooit verwijderde blinde darm. Direct na de Tweede Wereldoorlog werd er daarom gewaarschuwd tegen talkpoeder op handschoenen. In 1947 werd talkpoeder vrij algemeen vervangen door graanzetmeel met 2% magnesiumoxide. In Nederland werden talkhandschoenen pas in 1963 verboden. Het zetmeel loste de problemen niet geheel op: al in 1955 werden de eerste twee patiënten met zetmeelgranulomen gerapporteerd.

Later werden typische buikvliesontstekingen en verklevingen (draderige weefselstructuren die meestal ontstaan om vreemd materiaal of weefsel in te kapselen en dan op te ruimen) in de buikholte ook aan zetmeelpoeder geweten.

Niet alleen zetmeel veroorzaakt deze na-operatieve buikvliesontstekingen, ook infectie, chirurgische schade door mes en uitdroging van weefsel, achtergebleven operatiemateriaal, bloed en gal kunnen tot buikvliesontsteking leiden. Ongeveer 1% van de aan de buik geopereerde patiënten krijgt een ontsteking, maar hoeveel daarvan door poeder van operatiehandschoenen worden veroorzaakt is onzeker. Bij ratten, waarbij de darm over de hele lengte bij een operatie werd aangeraakt, veroorzaakte zetmeelhoudende handschoenen tweemaal zoveel verklevingen als poedervrije handschoenen. Maar dat onderzoek was niet goed opgezet.

Behalve de patiënt heeft ook het OK-personeel last van het rubber en de poeder. Zij krijgen er contacteczeem van, maar onduidelijk is of dit allemaal aan het poeder is te wijten, of dat ook de latex een rol speelt. Het Biogel-laagje moet hier wonderen verrichten.