"Navo kan oefenen met Oost-Europa'

BRUSSEL, 2 APRIL. Gezamenlijk optreden met troepen uit het voormalige Oostblok in Midden- en Oost-Europa is voor de NAVO op langere termijn een goede mogelijkheid. Dat zei de Amerikaanse minister van defensie Cheney gisteren in Brussel, na een eendaagse top van de NAVO-ministers van defensie met hun collega's uit de landen van het voormalige Warschaupact en van de lidstaten van het GOS.

Cheney sprak over gezamenlijke oefeningen, voorbereidingen en manoeuvres. Volgens de Amerikaan gaat het niet om het type paraatheidsoefeningen dat de VS, Groot-Brittannië en Noorwegen op de Atlantische Oceaan plegen te houden, maar om beperkte operaties voor vreedzame doelen. Hij bepleitte een "creatieve benadering' van de nieuwe samenwerking en sprak van een "unieke kans' om een totaal nieuwe veiligheidsstructuur in Europa op te bouwen. De NAVO zou daardoor totaal van karakter kunnen veranderen - van een pure verdedigingsorganisatie tot een internationale politiemacht.

Tegelijk werd gisteren duidelijk dat tussen de Oekraïne en Rusland, twee belangrijke nieuwe leden van het samenwerkingsverband, nog steeds grote verschillen van mening bestaan over de afvoer en vernietiging van kernwapens. Terwijl alle 35 landen van de zogeheten North Atlantic Cooperation Council (NACC) gisteren afspraken voortaan samen te werken op defensiegebied, stelde de Oekraïense minister van defensie Morozov voor om Rusland onder "internationaal toezicht' te plaatsen bij de vernietiging van kernwapens. De Oekraïne heeft het transport van voormalige Sovjet-kernwapens van zijn grondgebied naar Rusland geschorst totdat het duidelijke garanties heeft dat die wapens daar ook werkelijk worden vernietigd.

De Russische onderminister van defensie Gratsjov maakte de pers gisteren echter duidelijk dat Moskou er niet voor voelt zo onder curatele gesteld te worden. Een oplossing zou gevonden kunnen worden in toezicht door de GOS-landen zelf op de vernietiging binnen Rusland, zo liet Morozov doorschemeren. De Oekraïne, Wit-Rusland en Kazachstan hebben toegezegd voor 1 juli alle kernwapens van hun grondgebied te hebben verwijderd. Volgens Morozov is die datum nog altijd haalbaar. Het overbruggen van de geschillen met Rusland is volgens de Oekraïense minister mogelijk.

De Amerikaanse minister Cheney en NAVO-secretaris-generaal Wörner deden hun best om het geschil tussen de twee NACC-leden te relativeren. Wörner zei er niet aan te twijfelen dat de Oekraïne een atoomwapenvrije staat zou worden. Cheney zei beide landen op hun woord te geloven “totdat ik bewijs van het tegendeel krijg”.

De ministers aanvaardden een lijst met onderwerpen waarop de komende jaren praktische samenwerking gestalte moet krijgen. De NAVO zal daarbij functioneren als een "clearing-house', een soort multinationaal uitzendbureau dat bemiddelt tussen deskundigen uit Westerse landen en het Oosteuropese defensie-establishment. De samenwerking krijgt voorlopig de vorm van cursussen, advisering en praktische dienstverlening door het Westen.