Kwispelende zeehonden, straaljagers en oprechte woede

Waddenzee, hoe gaat het ermee? Volgende afleveringen: 8 en 15 april, Ned.1, 18.30-19.05u.

De gangbare beelden van kwispelende zeehonden, vertegenwoordigers van een soort die een hoge aaibaarheidsfactor geniet, werden ditmaal afgewisseld door opnamen van een stervend exemplaar. Plaats van het drama, het kan niet missen: de Waddenzee. Rob de Wind en Ella Huijzen maakten een documentair drieluik over dit natuurgebied, waarvan gisteravond bij de KRO de eerste aflevering werd vertoond. Het tijdstip had men niet beter kunnen kiezen, want juist een dag daarvoor had minister Alders zijn Nota Waddenzee naar de Kamer gestuurd ter voorbereiding van maatregelen om activiteiten die het natuurlijk evenwicht verstoren, aan banden te leggen.

Waddenzee, hoe gaat het ermee?, is de nogal oubollige titel van het programma. De vraag laat zich moeilijk met "goed' of "slecht' beantwoorden. Het ligt er zo'n beetje tussenin, "matig' zou ik - in het voetspoor van de filmers - zeggen.

Enerzijds wisten vooral natuur- en milieubeschermers in de achterliggende jaren verscheidene plannen te torpederen die een regelrechte aanslag betekenden op het “betoverende geheel van zandplaten en geulen”. De aanleg van een olie- en gasleiding dwars door het wad bij Schiermonnikoog ging gelukkig niet door en hetzelfde geldt voor de inpoldering van een reeks kwelders aan de Friese kust terwille van de aardappelteelt. Ook de omstreden Dollardhaven verdween van tafel, waardoor het Eems-Dollard-estuarium, één van Europa's laatste brakwatergebieden, voorlopig gespaard kon blijven.

Anderzijds gaat bijvoorbeeld de watervervuiling krachtig door. Vooral uit de Rijn is veel gif afkomstig, dat zich met de heersende stromingen langs de Hollandse kust noordwaarts beweegt en het wad binnendringt - tot schade van de rijke vogelwereld en de zeehondenstand, al lijkt de laatste zich lichtelijk te herstellen. De Wind en Huijzen wonden er geen doekjes om: de dieren hebben het zwaar te verduren door de lozing van een reeks chemicaliën, die hun weerstand tegen ziekten ondermijnen en - in het geval van de PCB's - hun vruchtbaarheid aantasten. Het deed goed te zien dat het biologisch centrum Ecomare op Texel zich inspant om via een speciaal fokprogramma te redden wat er te redden valt.

Tegelijk kon de documentaire oprechte woede wekken als daar weer die straaljagers overvlogen om mens en dier de stuipen op het lijf te jagen. Hoe lager hoe mooier, leek het wel. Wanneer komt er nu eens een eind aan het tijdperk dat Defensie grote delen van het wad verstoort? Wat dit betreft biedt de nota van Alders onvoldoende uitzicht.