Openlijke strijd om de macht in China tussen Li en Deng

PEKING, 1 APRIL. De Chinese machtsstrijd, die doorgaans achter de schermen en door middel van ideologische codetaal wordt gevoerd, is openlijk voor het volk gebracht. Deng Xiaoping, China's 87-jarige pragmatische, hervormingsgezinde opperste leider in ruste is na een periode van ruim twee jaar gedwongen non- of semi-activiteit opnieuw de actieve initiator van een nieuwe golf van radicale hervormingen.

Deng is gedurende de laatste dagen van de lopende zitting van het Nationale Volkscongres het middelpunt van een media-campagne geworden, zowel op de televisie als in het Volksdagblad en andere nationale dagbladen. Premier Li Peng, de zeer onpopulaire conservatieve premier is daarentegen tijdens de groepsdiscussies van het Volkscongres in ongewoon scherpe bewoordingen gekritiseerd omdat zijn regeringsrapport - China's versie van de troonrede - te vaag en terughoudend is inzake nieuwe economische hervormingen. Volgens zijn critici is de geplande economische groei van zes procent te laag en ontbreekt Dengs anti-linkse filosofie.

Deng Xiaoping is eind vorig jaar begonnen met wat officieel wordt genoemd het “beslissend tegenoffensief tegen de volledige restauratie van links”. Orthodoxe marxisten wilden met de steun van Dengs hoogbejaarde opponenten zover gaan als het afschaffen van de Speciale Economische Zones in het zuiden. Inzet van Dengs tegenoffensief was een spectaculaire reis naar die zones, waarvan eind januari voor het eerst foto's in de pro-communistische kranten in Hongkong verschenen en later in kranten in Shanghai en andere steden.

De nationale media in Peking, sinds de bloedige onderdrukking van de studentenonrust in juni 1989 het bolwerk van ultra-links, hebben Deng echter systematisch genegeerd. De directeur-generaal van het Volksdagblad Gao Di heeft Deng Xiaoping onlangs zelfs beschuldigd van het aanstichten van ideologische verwarring en het stimuleren van bourgeois-liberalisering. Gao betwistte ook het recht van Deng om nationaal beleid te decreteren omdat hij geen enkele positie in staats- of partijhierarchie meer heeft.

Consitutioneel heeft hij gelijk, maar politieke macht wordt in China niet aan de constitutie ontleend. Het duidelijkste bewijs dat de opperste macht weer duidelijk naar Deng overhelt en dat het verzet van Gao Di en zijn medestanders in het centrale propaganda-apparaat begin deze week eindelijk is gebroken, is dat Dengs instructies voor snellere en radicalere hervormingen sinds gisteren weer uitvoerig in het Volksdagblad verschijnen.

Het ontslag van Gao Di en de linkse propaganda-opperhoofden lijkt nog slechts een kwestie van dagen. De macht van premier Li Peng wordt ook stap voor stap besnoeid. Eind vorige week stelden Volkscongres-afgevaardigden voor dat de staatsplan-commissie, een van de pilaren onder Li's machtsbasis, wordt afgeschaft om ruimte te scheppen voor meer marktgerichte hervormingen. De duidelijkste indicatie dat Li in het defensief is, is dat hij anders dan tijdens de vier voorgaande jaren geen persconferentie ter afsluiting van het Volkscongres zal houden.