GERHARD STOLTENBERG; Saaie ex-kroonprins

Het einde van de politieke loopbaan van de gisteren ten val gekomen minister van defensie Gerhard Stoltenberg hing al enige tijd in de lucht. Na verscheidene schandalen over dubieuze wapenleveranties en kritiek op de wijze waarop hij zijn ministerie bestuurde gold hij in Bonn als aangeschoten wild. De illegale levering van vijftien Leopard-tanks aan Turkije betekende tenslotte de genadeslag.

Nog maar vijf jaar geleden gold diezelfde Stoltenberg als de onbetwiste kroonprins van de Duitse bondskanselier Helmut Kohl. De bekwame manier waarop hij het begrotingstekort, waarmee de regering-Kohl bij haar aantreden in 1982 werd geconfronteerd, binnen enkele jaren drastisch wist te verminderen wekte alom bewondering.

Zijn weliswaar saaie maar degelijke optreden boezemde vertrouwen in. Sommige commentatoren omschreven de nuchtere uit Sleeswijk-Holstein afkomstige minister als een "Helmut Schmidt zonder grote mond'. Het weekblad Die Zeit verklaarde destijds zijn hoge populariteit uit het feit “dat Stoltenberg voor de burgers van de Bondsrepubliek de meest Duitse van alle Duitse deugden op ideale wijze belichaamt: een serieuze houding”.

In 1987 keerde het tij echter voor Stoltenberg. Eerst had zijn reputatie te lijden onder de geruchtmakende affaire rond zijn opvolger als premier van Sleeswijk-Holstein, Uwe Barschel, die vastliep in politieke schandalen en uiteindelijk onder nooit geheel opgehelderde omstandigheden dood werd aangetroffen in een hotelkamer in Genève. Slechts weinigen geloofden dat Stoltenberg helemaal niets van de schandalen had geweten die leidden tot de ondergang van Barschel. Daarna volgde een grotendeels mislukte poging het Duitse belastingstelsel te hervormen, terwijl intussen de tekorten van de federale overheid weer begonnen te groeien.

In april 1989 besloot Kohl Stoltenberg over te hevelen naar het ministerie van defensie. Hier bleek wat eerder al tot veel ambtenaren op financiën was doorgedrongen: de man uit Sleeswijk-Holstein is geen vechter en houdt er niet van zich in de loopgraven te moeten verdedigen tegen andere politici. Hij vormde geen partij voor Kohl en minister van buitenlandse zaken Genscher, die dan ook het beleid in veiligheidszaken bijna geheel voor hun rekening namen.

Bijna veertig jaar omspant de politieke loopbaan van Stoltenberg. Als 26-jarige werd de zoon van een dominee uit Kiel al gekozen in het deelstaatparlement, drie jaar later in de Bondsdag in Bonn. Op 37-jarige leeftijd werd hij in 1965 minister van wetenschap en onderzoek. Elf jaar, van 1971 tot 1982, was hij verder premier van zijn geliefde Sleeswijk-Holstein.