Waigel brengt SPD in het nauw met nieuw voorstel btw-verhoging

BONN, 31 JAN. Als de Duitse deelstaten in de Bondsraad volgende maand alsnog akkoord gaan met zijn brede belastingpakket voor 1992, is minister Theo Waigel (CSU, financiën) bereid om hun een groter aandeel te gunnen van de opbrengst van een BTW-verhoging van 14 naar 15 procent per 1 januari 1993. Waigel, die de SPD met zijn voorstel politiek in het nauw brengt, zou het BTW-aandeel van de deelstaten tot 36 of 36,5 procent willen verhogen (voorzien was 35). Daarmee zouden zij jaarlijks 3,2 miljard mark aan extra middelen binnenkrijgen.

In '93 en '94 zou de Duitse regering bovendien haar eigen aandeel in de hogere BTW-opbrengst willen afstaan aan de vijf Oostduitse Länder. Die zouden daardoor via het zogenoemde Fonds voor de Duitse eenheid over twee jaar een extra bedrag van 23 miljard ontvangen. De regeringscoalitie (CDU/CSU en FDP) heeft dit volgens haar “faire aanbod” gisteren na een topgesprek onder leiding van kanselier Helmut Kohl gedaan.

De BTW-verhoging is al in EG-verband afgesproken. Waigels belastingpakket is vorig najaar aanvaard in de Bondsdag, waar Kohls coalitie een meerderheid heeft. De SPD-meerderheid in de Bondsraad heeft totnutoe nee gezegd conform de officiële partijlijn. Het coalitie-aanbod maakte de al gerezen verdeeldheid binnen de SPD in de Bondsraad gisteren echter verder duidelijk, zoals gisteren bleek uit positieve reacties van de door de SPD geleide regeringen in Bremen, Nedersaksen en het Oostduitse Brandenburg. Als deze drie inderdaad instemmen, volgende week of 14 februari, zou Waigel de kleine SPD-meerderheid in de Bondsraad, en daarmee de politieke patsituatie rond zijn voorstellen, ruim hebben doorbroken.

Partijbestuur en Bondsdagfractie van de SPD wijzen uit Waigels voorstellen zowel het vervallen van regionaal en lokaal geheven belastingen als de BTW-verhoging af om economische en inkomenspolitieke redenen. Die afwijzing blokkeerde per 1 januari jongstleden echter ook belastingvermindering van ouders met kinderen en betekende bovendien een zeer gevoelige financiële aderlating voor de deelstaten.

In de spanning tussen het partij-uitgangspunt en de belangen van hun deelstaten is een aantal regionale SPD-premiers nu bereid om de kant van Waigel te kiezen. Oskar Lafontaine, premier van Saarland en SPD-onderhandelaar in de Bondsraad, verwijt de regeringscoalitie dan ook dat zij “de deelstaten tegen elkaar heeft uitgespeeld”. Volgens hem zullen de Länder er niet eens echt op vooruitgaan wegens de economisch ongunstige effecten van een BTW-verhoging, die de Duitse regering zijns inziens gebruikt om de kosten van de Duitse eenheid af te wentelen op de kleine man.