Moreel onberispelijk

Het pad naar het presidentschap van Amerika wordt almaar glibberiger. Niet alleen kan een kandidaat, zelfs in privéconversaties, zich maar beter onthouden van kwinkslagen waarin minderheden figureren, hij mag in zijn verleden niet voor z'n lol stickies gerookt hebben, en hij moet seksueel het rechte pad bewandeld hebben. Bill Clinton, een van de vijf democratische presidentskandidaten, dreigt nu uit te glijden over een buitenechtelijke affaire van een aantal jaar geleden.

Volgens klikspaan Gennifer Flowers, die voor haar onthulling in het supermarkt-roddelblaadje "Star' naar schattting 100.000 dollar incasseerde, duurde de verhouding twaalf jaar. Clinton ontkent het, al geeft hij toe dat zijn huwelijk van twintig jaar roerige tijden heeft meegemaakt, waarover hij niet in details wenst te treden. Hij en zijn vrouw Hillary hebben het weer helemaal bijgelegd.

De man heeft natuurlijk gelijk dat hij niet wil vertellen wat er precies gebeurd is. Je moet er niet aan denken dat iemand voor wat voor baan dan ook verantwoording over zijn vroegere liefdesleven zou moeten afleggen. Misschien heeft de paus in zijn jonge jaren wel prostituées bezocht. Augustinus deed dat ook en het belette hem niet later kerkvader te worden.

In Amerika wordt van politieke leiders een morele onberispelijkheid verwacht die nergens zijn weerga kent, behalve misschien in Engeland, waar een traditie bestaat om politici te chanteren met hun homoseksuele uitstapjes. Topzakenlieden, grote kunstenaars, sport- en popsterren ontsnappen moeiteloos aan deze terreur. Als Lee Iacocca een romance met een nachtclubzangeres onderhield, zou iedereen dat best vinden. De escapades van Donald Trump worden zelfs met een zekere knipogende eerbied gevolgd. Toen bekend werd dat basketbal-ster Magic Johnson bij een van zijn vele seksuele avontuurtjes aids had opgelopen, tuimelde hij niet van zijn heldenvoetstuk maar kreeg er een lauwerkransje bij, omdat hij vanaf dat ogenblik zijn populariteit in dienst zou stellen van de aidsvoorlichting aan jongeren.

Maar politici die hogerop willen, kunnen zich geen faux pas meer veroorloven, want jaren later wordt hun privé-leven aan flarden gescheurd in de kranten en op de tv. Iedereen heeft wel een paar lijken in de kast liggen, maar deze wraak van de mummie is wel erg boosaardig: noch de waarheid vertellen, noch liegen brengt de beschuldigde een steek verder.

Er heeft een curieuze omkering plaatsgevonden in de manier waarop er vroeger tegen machthebbers werd aangekeken en nu. Toen koningen en keizers nog een soort onbegrensde alleenheersers waren, stoorde niemand zich aan hun maitresses, bastaardkinderen of laveloosheden. Dat hoorde er zo'n beetje bij. Als je als onderdaan pech had, trof je net een heerser die zich bovendien niet eens aan de wet hield en optrad als veredeld roverhoofdman: boeren uitzuigen, soldaten laten plunderen, idiote belastingen heffen. Als een koning dat soort dingen niet deed en daarbij oorlogvoeren wist te vermijden, was iedereen waarschijnlijk al zo blij dat ze hem graag de kleine genoegens van het rokkenjagen gunden.

De door God gegeven vorsten van vroeger zijn in de westerse wereld vervangen door gekozen politieke leiders. Maar blijkbaar kunnen degenen die vroeger "onderdanen' heetten en tegenwoordig "kiezers' niet buiten de Goddelijke vonk - dat denken althans de journalisten die het vuurtje aanblazen. Als de uitnemendheid niet meer in de afkomst vervat ligt, dan moet die in de superieure moraal van de man tot uiting komen. Moet een echtbreker volmacht krijgen Amerika's kinderen naar een eventueel front te sturen?

Als het over moraal gaat, nemen kiezers, en journalisten helemaal, graag seks als toetssteen, omdat dat tenminste overzichtelijk is. Er is geen taboe dat zo algemeen wordt overtreden en tegelijk zo stevig verankerd staat als het taboe op buitenechtelijke seks. Voor jezelf kan het altijd verdedigd worden, voor een goede vriend al wat minder, maar een president wordt er al te gewoontjes door. Zo creëert de democratie haar eigen autoriteiten, die even hard met illusies zijn omgeven als de farao's van wie aangenomen werd dat ze zonen van Ra waren.

Bill Clinton zou een goede Romeinse keizer geweest zijn. Leuke vrouw, ordinaire (ex)vriendin. Helaas ligt het in 1992 allemaal wat gevoeliger.