Koude voeten in Hilversum

NEDERLAND ONTKOMT niet aan commerciële etheromroep, zo krijgt minister d'Ancona (WVC) nog weer eens te horen van de door haar ingestelde Commissie-Donner. Het is feitelijk en juridisch onvermijdelijk dat het hek om Hilversum wordt opengebroken. Het rapport bevestigt wat reeds lang evident was, dat het EG-recht als breekijzer fungeert. Dat laatste is door de beleidsmakers op WVC tezamen en in vereniging met de Hilversumse zuilen steeds tegen de klippen op ontkend.

De straf is niet uitgebleven: de sanering van het bestel wordt er steeds minder makkelijk op want het Europese recht staat niet stil. Een jaar of wat geleden was er nog wel een “ontwenningskuur” te bedenken geweest voor omroeporganisaties die het bestaande bestel wilden verruilen voor het commerciële net. Nu maakt de Commissie-Donner zonneklaar dat daar niet op valt te rekenen. Het inschakelen van zo'n keurige commissie heeft de mediapolitieke speelruimte van Nederland trouwens niet vergroot. Van gewaarschuwde Brusselse "Eurocraten' is weinig coulantie te verwachten.

HET AARDIGSTE van het thans verschenen rapport is dat ook het publieke bestel op de koffie komt. Commerciële omroep betreft niet alleen het inrichten van een nieuw net, waarschuwt de commissie, het leidt tot “een wezenlijk ander bestel dan het bestaande”. Met andere woorden: ook de positie van de publieke zendgemachtigden staat op het spel. Om Europees-rechtelijk aanvaardbaar te blijven moeten zij ernst maken met hun “programmatische verplichtingen en lasten”. En vooral: eens ophouden met de commercialisering. Hoe minder de publieke omroep valt te onderscheiden van de commerciële, des te sneller is het geduld van de EG op.

Dit is geen reden de voorwaarden voor het eigen, Nederlandse commerciële net dan maar naar beneden bij te stellen. De recente veiling van omroeplicenties in het Verenigd Koninkrijk heeft de noodzaak van een "quality threshold' nog weer eens aangetoond. Het Europese recht laat daar volgens het rapport ook ruimte voor. Dit betekent dan wel dat de publieke omroep een streepje hoger moet gaan mikken terwijl de dynamische NOS-voorzitter De Jong zijn “kostverdienersnet” wel kan vergeten.

KWALITEITSVERBETERING bij de publieke omroep valt niet los te zien van indikking: drie publieke netten is te veel van het goede. Maar de lust om het publieke bestel te verruilen voor het commerciële is door het rapport-Donner niet vergroot. Veronica heeft in elk geval al koude voeten; je bent jong en je wilt vooral een gespreid bedje. De Hilversumse stoelendans wordt steeds riskanter, al was het alleen omdat hij zo langzamerhand niemand behalve de direct betrokkenen nog iets zegt. Gevaarlijker dan kritiek is onverschilligheid bij de buitenwacht.