EZ gekant tegen heffing op energie

BAARN, 30 JAN. Nederland moet niet op eigen houtje een energieheffing invoeren, want dat brengt “onaanvaardbaar grote risico's” met zich mee voor de economie en het bedrijfsleven. Invoering van een energieheffing mag alleen in Europees verband gebeuren. Dat zei minister Andriessen (economische zaken) vanmiddag in een rede voor ondernemers in de bouw te Baarn.

“De energieheffing is een bot mesje dat rafelige wonden kan maken”, aldus Andriessen. De CDA-minister neemt daarmee een voorschot op het rapport van de commissie-Wolfson over energieheffingen. Deze commissie onder leiding van prof.dr. D. Wolfson (PvdA) bestudeert de mogelijkheid en wenselijkheid van zogenoemde regulerende energieheffingen. Volgende maand rapporteert de commissie aan het kabinet. Het kabinet-Lubbers/Kok wil de baten van de energieheffing aan burgers en bedrijven teruggeven om te voorkomen dat de collectieve lastendruk - de som van belastingen en sociale premies - toeneemt.

Duitsland heeft al laten weten geen "Alleingang' te willen met het invoeren van een energieheffing. “Wie zijn wij dan als onze grootste handelspartner zulke eenzijdige heffingen afwijst”, vroeg Andriessen zich af. PvdA-minister Alders (milieu) wil desnoods alleen en op beperkte schaal een energieheffing in Nederland invoeren om de uitstoot van kooldioxyde te beperken. Alders wilde aan het begin van de middag nog niet reageren op de opvattingen van Andriessen.

Bij de behandeling van de begroting van financiën heeft minister Kok beklemtoond dat een energieheffing in Nederland ingevoerd mag worden, maar wel op voorwaarde dat de andere EG-landen meedoen.

In het rapport zal de commissie-Wolfson drie varianten uitwerken. In de eerste variant, zo is inmiddels bekend geworden, wordt een energieheffing ingevoerd in alle landen van de OESO, de organisatie van 24 geïndustrialiseerde landen. Deze variant is volgens Andriessen geen reële optie.

"Heffing alleen in Nederland desastreus'

Wolfsons eerste variant is volgens minister Andriessen geen reële optie. “Ik zie daar de VS en Japan voorlopig niet aan meedoen”. In de tweede variant wordt alleen in Nederland energieheffing ingevoerd. Dit is volgens de minister van economische zaken “zo desastreus voor de Nederlandse economie, dat ik er niet over wil praten”.

Bij de derde variant zou de prijs van gas en electriciteit alleen voor gezinnen en kleine bedrijven worden verhoogd; geen algemene energieheffing dus. Het Centraal Planbureau heeft berekend dat een verdubbeling van de prijzen voor gas en stroom van zogenoemde kleinverbruikers op lange termijn geen verlies van banen oplevert. Maar dat geldt alleen als de bevolking bereid is een inkomensoffer te brengen voor het milieu. Bovendien moet er brede overeenstemming bestaan over de besteding van de opbrengst van de heffingen. Het ligt in de bedoeling van het kabinet om daarmee de loonkosten te verminderen, maar een positief effect op de werkgelegenheid is er in het jaar 2015 niet, zo blijkt uit berekeningen van het CPB.

Volgens Andriessen zou 95 procent van de Nederlandse gezinnen en bedrijven door een dergelijke heffing worden “getroffen”. Omdat het “terugsluizen” nooit op maat kan gebeuren, wordt het midden- en kleinbedrijf benadeeld. Ook bij de compensatie voor de consument kunnen, vanwege het ontbreken van de directe relatie tussen inkomen en gasrekening, ongewenste koopkrachteffecten optreden. “De plussen worden geïncasseerd en de minnen worden afgewenteld. Kijk naar alle commotie rondom de plannen van staatssecretaris Simons van volksgezondheid. Invoering van een energieheffing zal nog veel meer onrust geven”, voorspelde Andriessen.

De gunstige effecten die regulerende heffingen op energiebesparing en werkgelegenheid zouden hebben, zijn te gering, aldus Andriessen. Het instrument van regulerende heffingen wordt vaak een “tweesnijdend zwaard” genoemd omdat het gunstige effecten zou hebben op energiebesparing en werkgelegenheid. Maar deze effecten zijn zelfs op lange termijn te gering om zoveel “overhoop” te halen, meent Andriessen. “En dan spreek ik nog niet eens over de pijnlijke aanpassingen die zullen optreden bij eenzijdige invoering van zo'n heffing en die gepaard zullen gaan met werkloosheid en prijsstijgingen. Het tweesnijdend zwaard wordt een bot aardappelschilmesje. Zulke experimenten zijn gevaarlijk in een tijd waarin we tegen een recessie zitten”.